Bloggfrslur mnaarins, oktber 2009

Geimgeislar Svensmarks og hlnun jarar

Hva eru geimgeislar?

Geimgeislar eru raun ekki geislar, heldur h-orkueindir, mest rteindir, en einnig rafeindir og kjarni frumeindarinnarhelum, sem streyma um geiminn fr slinni og rum stjrnum og meal annars inn lofthjp jarar.

Magn geimgeisla sem n jrinni sveiflast upp og niur fugu hlutfalli vi virkni slar (slbletta), 11 ra sveifla en egar slin er virk heldur segulsvi hennar geimgeislum fr jrinni.

Kenningin um hrif geimgeisla loftslag

Henrik Svensmark

Henrik Svensmark

Sumar rannsknir hafa snt fylgni kvenum heimshlutum milli geimgeisla og aukningar myndun lgskja. t fr essari fylgni hafa menn dregirlyktanir a geimgeislar su megin orsk aukinnar skjamyndana, sem myndi hafa klandi hrif vegna aukins endurskins slargeisla aftur t geim.

Kenningingengur sem sagt t a a hrif slvirkni hafi veri vanmetin, ar sem virkari sl myndi valda v a minna af geimgeislum kmu inn lofthjpinn og a skjamyndun yri fyrir vikiminni og ar af leiandi yri meiri hlnun.

Henrik Svensmark hefur veri leiandi umrunni um hrif geimgeisla loftslag (Svensmark o.fl 1998)og heldur eirri kenningu enn fram a eir hafi randi hrif loftslag jarar (Svensmark o.fl. 2009), rtt fyrir fjlmrg bakslg og ggn sem sna fram anna.

Fari er yfir kenningu Svensmark heimasunni loftslag.is en a er mislegt sem gengur ekki upp vi kenningu, sj Geimgeislar Svensmarks og hlnun jarar


hrif loftslagsbreytinga Afrku

Samkvmt skrslu Prfessors Sir Gordon Conway, fr Imperial Hsklanum London, er, rtt fyrir a margt ntt hafi komi fram varandi loftslagsbreytingar sustu rum, margt sem vi ekki vitum um loftslagsbreytingar Afrku. Loftslagi Afrku virist stjrnast af remur mikilvgum ttum: trpskum varmaflutning (e. tropical convection), breytingum monsnkerfinu og El Nino Kyrrahafinu. Fyrstu tveir ttirnir eru stabundnir ttir sem hafa hrif regn og hitastig svinu. S sasti er fjarlgari, en hefur mikil hrif rkomu hvers rs og hitastigsmunstur Afrku. rtt fyrir mikilvgi hvers ttar, skiljum vi ekki enn hvernig samspil eirra er og hvernig eir hafa hrif samspili me loftslagsbreytingum. Eitt tti a vera ljst a hraar breytingar hnattrnu hitastigi getur haft mikil hrif tkomuna, varandi t.d. hrri sjvarstu, hrra hitastig og rum m.a. veurfarslegum ttum sem geta haft hrif ar . En tkoman er lk eftir svum og er a m.a. skoa nnar skrslunni.

[Nnari umfjllun Loftslag.is]


mbl.is ESB til astoar runarlndum gegn loftslagsbreytingum
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Mgulegar niurstur af loftslagsrstefnunni Kaupmannahfn.

Hvaa mgulegu niurstur eru af rstefnunni Kaupmannahfn desember?

Eftirfarandi sex niurstur eru taldar lklegar, samkvmt vangaveltum Bjrn Stigson (fr World Business Council for Sustainable Development).

  1. "Raunverulegur samningur": Bandarkjamenn og Knverjar munu veita drifkraftinn fyrir ntt, metnaargjarnt og alhlia samkomulag.
  2. Viskipti eins og venjulega: Allmrg lnd munu vilja fylgja nverandi stefnu sinni.
  3. Takmarkaur samningur: ar sem t.d. G8 lndin taka eigin stefnu fyrir utan ramma UNFCCC.
  4. Framlenging af nverandi samning, .e. Kyoto samkomulaginu.
  5. Rstefnan Kaupmannahfn "framlengist" fram ri 2010.
  6. "Sndarmennska": Miklar yfirlsingar um vilja, en engin raunverulegur samningur.

[Meira um COP15 rstefnuna heimasu Loftslag.is]

loftslag


mbl.is ESB-leitogar n ekki saman um loftslagsmlin
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Loftslagsrstefna Sameinuu janna Kaupmannahfn

loftslag Loftslag.is leitumst vi, vi a svara msu um rstefnu Sameinuu janna um loftlagsml Kaupmannahfn. ar komum vi inn mislegt m.a. um fjlda tttakenda, stasetningu samt vangaveltum um mgulegar tkomur rstefnunnar.

Til dmis m ar lesa eftirfarandi um loftslagsrstefnu Sameinuu janna:

Hva er dagsskrnni?

Samkomulag janna um loftslagsml, tmabilinu fr 2012 og fram; srstaklega a reyna a n samkomulagi sem sameinar viringu fyrir umhverfinu (minnku losun grurhsalofttegunda, af vldum manna, sem hafa neikv hrif loftslagi), lfsgi og langtma ryggi orkumlum bestan mgulegan htt. Raunhfar tillgur um hvernig best s a standa a v vera lagar fram af alja samflaginu.

Hver eru lykil umruefnin?

  • Hvaa vimiunarr a mia vi sem tgangspunkt fyrir losunartakmrk, hversu lengi nsta tmabil a vera, .e. fr 2012 til hvaa rs?
  • Hvaa tillgur a koma me fyrir losunartakmrkin sjlf, bi fyrir nsta tmabil og ar eftir.
  • samt fleiru...

[Hgt er a lesa alla frsluna og taka tt umrum me v a smella ennan tengil]


mbl.is lklegt a bindandi samkomulag nist
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

kvaranaflni - nokkrar mgulegar stur

a eru nokkur atrii sem vert er a skoa varandi loftslagsml og hversu erfitt er a gera sr au hugarlund. a er ekki innbyggt okkur mannflki a bregast vi vanda sem erfitt er a sj fyrir sr. Mig langar a velta fyrir mr nokkrum stum sem geta legi a baki essu. etta er m.a. tilefni frttar sem birt var hr sunum fyrir stuttu san, "Frri Bandarkjamenn telja traustar sannanir fyrir hnattrnni hlnun". Jafnvel a vsindin bendi rkfast tt til ess a hnattrn hlnun eigi sr sta og a a s vegna losunar koldoxs andrmslofti af vldum manna, eru sumir vafa. etta getur tt sr margar skringar og ekki tla g a skoa r allar. Einfalda svari er a flk hafi margt sinni knnu og geti ea vilji ekki setja sig inn essi ml. Hr eru nokkrar vangaveltur sem mig langar a nefna til sgunnar.

fyrsta lagi virist mannflki ekki vera forrita til a taka gnanir sem gerast framtinni eins alvarlega og r sem eru yfirstandandi. svo hafsinn brni, jklarnir hopi og urrkar rasi, er a bara eitthva sem sr sta annarsstaar og er ekki hluti af okkar daglega lfi. etta er ekki neitt sem a vi finnum ea sjum hr og n. a getur v ekki jafnast vi au daglegu vandaml okkar eins og a borga reikningana ea eiga fyrir mat.

Nst m nefna, a a getur kosta peninga a gera "rttu" hlutina, og eins getur veri erfitt a htta v sem er ori a vana. a getur veri erfitt og drt a htta a nota jeppann og kaupa umhverfisvnan blinn stainn. Einnig getur veri erfitt a endurhugsa vana eins og a nota eingngu blinn egar fari er bjarfer, heldur en t.d. a skella sr strt ea hjla stku sinnum einnig.

rija lagi m nefna a, a hgt er a fra rk fyrir v a sum okkar eru komin langt fr nttrunni, mrg bum vi bjum og notum mikinn hluta lfsins innandyra. annig m fra rk fyrir v a vi sum hugsanlega bin a missa einhver tengsl vi nttruna. Mrgum finnst einnig a vi getum ekki haft mikil hrif nttruna. Sustu ratugi hefur flksfjlgun veri gfurleg og ll kerfi samflagsins hafa stkka. sama tma finnum vi fyrir sm okkar og eigum hugsanlega erfitt a mynda okkur a vi getum gert eitthva vtku mli eins og t.d. loftslagsvandanum.

Tmi er lka nokku sem okkur finnst vi aldrei hafa ng af, allir vinna ti og einnig vinna bir foreldrar oft langan vinnudag. a m kannski segja a lfsstllinn s annig a erfitt er a hugsa um vandaml sem ekki eru innan rammans ef svo m a ori komast. .e.a.s. au ml sem falla utan fjlskyldunar ea lfsstls okkar, eru ekki eins akallandi. Hrainn jflaginu gerir a m.a. a verkum a auvelt er a fresta annars akallandi mlum sem ttu a f meiri athygli.

A lokum langar mig a nefna mislegt umrunni, ar sem stjrnml, rstihpar og fleiri ailar drepa umru um loftslagml dreif og reyna a gera minna (ea sumum tilfellum meira) r vandanum en tilefni er til. annig finnst sumum hugsanlega erfitt a henda reiur hva eru stareyndir og hva ekki.

Hr eru nefndar nokkrar vangaveltur sem geta valdi kvaranaflni strri mlum eins og t.d. loftslagsmlum.

[essi frsla er einnig birt Loftslag.is]

loftslag


Frtta- og pistlayfirlit

Hr er stutt yfirlit yfir frslur af Loftslag.is. Einnig er yfirlit yfir frttir sem vi rkumst vi frttaflun, en gerum ekki srstakar frslur um. etta eru stuttar frttir sem flestum tilfellum tengjast loftslagsmlum einhvern htt, beint ea beint.

Yfirlit frttir og pistlar af Loftslag.is:

Fr v sasta yfirlit leit dagsins ljs hafa msar frslur rata sur Loftslag.is. Vi hfum skrifa msar frttir fr v sasta yfirliti, verur fari yfir nokkrar hr. Vi skrifuum umfjllun um a a nliin september var nst hljasti september fr v 1880. Nleg rannskn ar sem mlingar sna fram munstur milli vxt trja og geimgeisla var vegi okkar. Skoanaknnun sem ger er af Pew Research Center for the People & the Press gefur til kynna a frri Bandarkjamenn telji traustar sannanir fyrir hnattrnni hlnun, en sustu knnun, essi frtt var m.a. frttaefni ar sem vitna var Loftslag.is Visir.is. Hafa plmar vaxi norurslum er spurning sem vsindamenn vi hskla Hollandi velta fyrir sr og var meal annars frttaefni bi Mbl.is og Visir.is. N sast birtum vi svo frtt um a tlfringar telja leitni hitastigs vera upp vi sustu rum og ratugum.

Fimmtudaginn 22. oktber birtist frlegur gestapistill um fugla og loftslagsbreytingar eftir Tmas Grtar Gunnarsson og kunnum vi honum akkir fyrir. Einnig eru nokkrar bloggfrslur sem vert er a nefna. ankatilraun um a hvort a loftslagsvandinn s tab kom fram, en litlar umrur fru fram um a, en enn er opi fyrir athugasemdir ef vilji er til ess a ra a efni nnar. Vi fengum frlega fyrirspurn fr Gulaugi vari, sem vi reynum a svara "Geta hafnarbylgjur fr Austur Grnlandi valdi tjni slandi?". a hafa veri einhverjar vangaveltur a undanfrnu um hokkkylfuna svoklluu, af v tilefni spurum vi spurningarinnar, "Er bi a strauja hokkkylfuna?" einni frslu. A lokum m benda stutta frslu um hversu miki af CO2 er losa andrmslofti af vldum manna.

mislegt anna hefur rata surnar, m.a. myndbnd, lttmeti og heit mlefni, sem sj m hr. Helst m nefna af essum lista frslu undir heit mlefni, ar sem tekin er fyrir pistill sem birtis vef BBC ar sem pistlahfundurinn lsir eftir hlnun jarar.

Stuttar frttir

Hrsgrjnabndur heims eru vanda, en mrg af eim lndum sem framleia hrsgrjn hafa ori fyrir miklum bsifjum vegna venjulegs veurfars. Skemmst er fr a minnast venjulega mikla rkomu Filippseyjum, seinkun monsninum Indlandi og mjg tbreidda urrka stralu. Oktber-desember hefti Rice Today einblnir loftslagsbreytingar og mguleg hrif ess hrsgrjnarkt. v kemur fram a a s erfitt a sanna a loftslagsbreytingar su valdar a nverandi veri. rtt fyrir a, hefur stofnun hrsgrjnarannsknum (International Rice Research Institute - IRR) kortlagt au svi Filippseyjum sem lklegust eru til a vera fyrir neikvum hrifum loftslagsbreytinga. Nnar m lesa um mli Science Daily, en einnig er hgt a nlgast tmariti heimasu IRRI (keypis en nausynlegt a skr sig).

Jarskjlftafringar hafa gegnum tina sa t bylgjusu sem jarskjlftamlar nema egar thafsalda kemur af fullum krafti a landi - vegna truflana sem sui veldur vi mlingu jarskjlfta. N tla menn a sna essu vi og sa t jarskjlftana til a sj breytingu eirri orku sem thafsaldan veldur egar hn kemur a landi. Tali er a etta veri gott innlegg umruna um a hvort fellibylir Atlantshafi hafi aukist me hlnun jarar. ar sem menn deila um a hvort fellibylir su a aukast ea ekki gti essi rannskn skori r um a. Sj nnari umfjllun Discovery.

Blasningin Tokyo er hafin. A essu sinni er mun meira rval umhverfisvnna bla en ur hefur veri. ar eru til snis allskyns hugmyndablar, tengitvinnblar, rafmagnsblar svo ftt eitt s nefnt. a eru v margir sem berjast um svisljsi n sem endranr. Rafmagnsblar virast m.a. tla a stela svisljsinu r vegna tkniframfara endurhlaanlegum rafhlum, sem getur gert fjldaframleislu enn fsilegri en ur. Vi viljum benda betri og nnari um fjllun um essa sningu heimasunni visindin.is.

a er ekki r vegi a benda flki slenskt dmi um afleiingar hlnandi loftslags - svokallaa Skgarmtlu sem frir sig norar bginn. En ar sem essi umra hefur fari fram va slenskum fjlmilum, ltum vi okkur ngja a benda tarlegar umfjallanir um etta. Heimasa Nttrufristofnunar slands er lgskasti staurinn til a byrja - hr er frtt og svo nnari umfjllun eirri su. Einnig m lesa frttir um mli meal annars ruv.is og mbl.is

Heimsmeistarakeppnin ftbolta fer fram Suur-Afrku 2010. Flestir strri rttaviburir, eins og t.d. limpuleikarnir og HM ftbolta reyna a jafna kolefnisftsporin, helst annig a a veri hlutlaust. HM Suur-Afrku er engin undantekning ar . Keppning Suur-Afrku arf a takast vi 10 sinnum strri kolefnislosun heldur en keppnin 2006 skalandi. Mikilvgt er essu sambandi a taka fram a jverjar urftu ekki a huga a v a kolefnisjafna fr flugi eins og gert verur Suur-Afrku. Kolefnislosun fr flugi essum mnui mean keppnin fer fram, verur 67% af heildarlosun landsins tmabilinu, ar sem bist er vi um 500.000 horfendum og tttakendum keppnina. Sj nnar, Reuters og COP15.


Loftslagslkn duga skammt

nulla hefur stundum komi fram umrunni um loftslagsbreytingar a loftslagslkn sni of mikla hlnun egar rnt er til framtar. Samkvmt essari rannskn virist sem a s frekar hina ttina - .e. a au loftslagslkn sem notu su dag, ni ekki a skra grarlegu hlnun sem virist hafa ori fyrir rmum 50 milljnum rum san. a vekur vafa um hvort loftslaglknin su a vanmeta hlnum sem ori getur.

Vi fjllum nnar um essa frtt heimasu loftslag.is, sj Frtt: Plmatr norurslum


mbl.is Plmar norurhjara
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Minni losun - jkvtt skref

loftslaga verur gott a geta nota eina tegund af hleslutki fyrir alla sma ef etta verur a veruleika. vekur talan 13,6 milljnir tonna minni losun koldoxs rsgrundvelli upp spurningar. Fyrst og fremst vantar vita, hversu miki minni hlutfallsleg losun er bakvi essa tlu. Af hvaa vldum verur essi minni losun fyrst og fremst - er a vegna ess a nju tkin nota minni orku en au sem fyrir eru ea er etta vegna ess a fer minni orka a gera ll tkin sem hent er dag? Hugsanlega er etta samband essa og fleiri hluta? etta verur a teljast jkvtt skref rtta tt.

Losun koldoxs af manna vldum er u..b. 28 miljarar tonna ri.

[Sj nnar um losun koldoxs af mannavldum, heimasunni Loftslag.is]


mbl.is Alhlia hleslutki fr grnt ljs
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Frri Bandarkjamenn telja traustar sannanir fyrir hnattrnni hlnun

loftslagN knnun vegum Pew Research Center for the People & the Press, gefur til kynna a n telji 57% Bandarkjamanna a traustar sannanir su fyrir hnattrnni hlnun, mti 71% aprl 2008.

rtt fyrir sfellt fleiri vsindaleg rk, eru frri Bandarkjamenn sem telja a traustar sannanir su fyrir hnattrnni hlnun undanfarna ratugi.

Su essar tlur skoaar eftir stjrnmlaskounum, er einnig hgt a greina nnar hvernig breytingarnar hafa ori allt fr 2006. Hgt er a greina a almenningur telur sig ekki hafa fullngjandi skringar og sannanir fyrir v a hnattrn hlnun eigi sr sta. Einnig er hgt a sj ar a mesta breytingin hefur ori undanfari r.

[Nnar er fjalla um etta Loftslag.is]


Um loftslagsrstefnuna Kaupmannahfn

loftslagVi hfum leitast vi a svara msu um rstefnu Sameinuu janna um loftlagsml Kaupmannahfn sunni Loftslag.is. ar komum vi inn mislegt m.a. um fjlda tttakenda, stasetningu samt vangaveltum um mgulegar tkomur rstefnunnar.

Til dmis m lesa eftirfarandi:

Hva er dagsskrnni?

Samkomulag janna um loftslagsml, tmabilinu fr 2012 og fram; srstaklega a reyna a n samkomulagi sem sameinar viringu fyrir umhverfinu (minnku losun grurhsalofttegunda, af vldum manna, sem hafa neikv hrif loftslagi), lfsgi og langtma ryggi orkumlum bestan mgulegan htt. Raunhfar tillgur um hvernig best s a standa a v vera lagar fram af alja samflaginu.

Hver eru lykil umruefnin?

  • Hvaa vimiunarr a mia vi sem tgangspunkt fyrir losunartakmrk, hversu lengi nsta tmabil a vera, .e. fr 2012 til hvaa rs?
  • Hvaa tillgur a koma me fyrir losunartakmrkin sjlf, bi fyrir nsta tmabil og ar eftir.
  • samt fleiru...
Hgt er a lesa alla frsluna og taka tt umrum me v a smella ennan tengil.
mbl.is Forsetar stefna a rangri
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband