Bloggfrslur mnaarins, oktber 2010

Grurhsahrifin mld

Flestir vita a grurhsahrifin valda v a Jrin er mun heitari en annars vri og a aukinn styrkur grurhsalofttegunda andrmsloftinu er a auka au hrif. En fstir ekkja hva a er raun og veru andrmsloftinu sem gerir a a verkum a grurhsahrifin vera og hvers vegna ltil breyting snefilgsum andrmsloftinu lkt og koldox (CO2) skiptir svona miklu mli.

a hefur veri ekkt fr v ntjndu ld a sumar lofttegundir gleypa innraua tgeislun sem berst fr Jrinni, sem um lei hgir klnun fr Jrinni og hitar upp yfirbor hennar. essar svoklluu grurhsalofttegundir eru meal annars koldox (CO2) og vatnsgufa, auk sons, metans og fleiri lofttegunda. Meirihluti lofttegunda andrmsloftinusleppa essari innrauu tgeislun gegnum sig, t.d. niturgas og srefni. Auk ess m nefna a sk gleypa einnig innraua tgeislun og leggja ar me sitt a mrkum til grurhsahrifanna. Hins vegar valda sk v einnig a slargeislar berast minna til jarar og v eru heildarhrif eirra tt til klnunar.

tgeislunarlitrf (e. outgoing spectral radiance) efst lofthjpi Jarar, sem snir gleypni lofttegunda mismunandi tni. Til samanburar er snt me rauu hvernig fli er fr klassskum svarthlut er vi 294K (31C).

Oft eru grurhsahrifin skilgreind sem munurinn milli yfirborshita Jarar og ess hitastigs sem vri efgrurhsahrifanna nyti ekki vi en me nkvmlega sama endurkast slarljss (e. albedo) fr yfirbori Jarar og hefur a veri reikna um 33C. nnur lei til a setja grurhsahrifin samhengi er a mla mismunin innrauri tgeislun vi yfirbor Jarar og eirri tgeislun sem nr t fyrir lofthjp Jarar. Ef ekki vru grurhsahrif, vri munurinn enginn. Mlingar sna aftur mti a yfirbor Jarar geislar um 150 wtt fermetra (W/m2) meira en fer t geim.

En hva gleypa mismunandi grurhsalofttegundir miki af tgeislun?

[...]

Nnar loftslag.is, Grurhsahrifin mld

Tengt efni loftslag.is


Anna lgml varmafrinnar og grurhsahrifin

Sumir "efasemdarmenn" gera v stundum sknna a tskringar varandi hnattrna hlnun su mtsgn vi anna lgml varmafrinnar. En er a rtt? Til a svara v, urfum vi fyrst a vita hvernig hnattrn hlnun sr sta. Svo verum vi a skoa hva anna lgml varmafrinar er og hvernig hgt er a nota a varandi hnattrna hlnun. Hnattrn hlnun virkar stuttu mli svona:

Slin hitar Jrina. Jrin og andrmslofti geislar hita aftur t geim. Mestu af geisluninni sem kemur fr slinni er tgeisla aftur, svo a mealhiti Jarar er grfum drttum nokku stugur. Grurhsalofttegundir halda einhverju af eim varma sem er tgeisla nrri yfirbori Jarar, sem gerir a erfiara a losa sig vi varmann, svo Jrin hlnar sem svar vi aukinni geislun. Grurhsalofttegundir gera a a verkum a jrin hlnar - svona svipa og teppi sem heldur hita lkama - og annig fum vi hnattrna hlnun. Sj t.d. hr til a f tarlegri tskringar essu.

Lesa meira loftslag.is: Anna lgml varmafrinnar og grurhsahrifin

Tengt efni loftslag.is


Hvernig CO2 stjrnar hitastigi Jarar

Vatnsgufa og sk eru strir ttir grurhsahrifum Jarar, en n lkn sem lkja eftir loftslagi lofthjps og sjvar, sna a hitastig Jarar stjrnasta mestu leyti af styrk CO2 andrmsloftinu.

grein sem nlega kom t Science (Lacis o.fl. 2010), greina vsindamenn fr NASA GISS hvernig grurhsahrif Jarar virkar og tskra tt grurhsalofttegunda og skja vi gleypni tgeislunar innraua sviinu tlei t r lofthjpnum. ljs kom vi keyrslu lkana a grurhsalofttegundir sem ttast ekki (e. non-condensing)- lkt og CO2, metan, niturox (hlturgas) og fleiri, eru r sem eru randi. n eirra myndi vatnsgufa og sk ekki na magna upp grurhsahrif og fimbulkuldi myndi rkja Jrinni.

Sj meira loftslag.is: Hvernig CO2 stjrnar hitastigi Jarar

Tengt efni loftslag.is


Hnattrn hlnun innan vi 10 mntum

ar sem rtt er um losun grurhsalofttegunda frttinni er ekki r vegi a skoa msar spurningar varandi hnattrna hlnun.

myndbandi ( loftslag.is) svararJames Powellmsum spurningum varandi hnattrna hlnun. Hann fer yfir helstu snnunarggnin varandi hnattrna hlnun af mannavldum. Fyrsta spurningin sem hann veltir upp er: Er hnattrn hlnun veruleiki? Svo ltur hann msar vsbendingar, mlingar og ggn sem til eru efni. myndbandinu tekst Powell a fara yfir miki af efni og ggnum aeins 10 mntum sem a varir.

Myndbandi m sj loftslag.is, Hnattrn hlnun innan vi 10 mntum

Tengdar frslur loftslag.is


mbl.is Mest losun slandi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Er ltil sld ea kuldaskei a skella ?

Hr fyrir nean er hluti af frsluaf loftslag.is, en s frsla er nokku tarleg og bendum vi hugasmum a skoa eftirfarandi tengil til a sj frsluna heild: Er ltil sld ea kuldaskei a skella ?
.

a virast rmast vel innan marka rkfrilistarinnar hj eim sem efast um hlnun jarar af mannavldum a halda tvennu fram: Annars vegar a vsindamenn hafi sp sld ttunda ratugnum ogv hafi eir rangt fyrir sr n og hins vegar a halda v fram a a muni ekki hlna heldur klna og a jafnvel s yfirvofandi nnur Litla sld ea jafnvel ntt kuldaskei saldar.

essivivrun er merkileg ljsi ess a eir sem vara vi afleiingum hlnunar jarar af mannavldum, eru oft tum kallair Alarmistar samhengi vi a a margir efasemdamenn vara vi yfirvofandi klnun og mefylgjandi erfiu tarfari. En vi skulum lta aeins hva er til v a kuldatmabil ea kuldaskei s vndum.

Litla sldin og nverandi hlnun

a er ekki langt san jrin gekk gegnum kuldatmabil sem kalla er Litla sldin (sveiflur eru miklar fr mismunandi stum jrinni, en almennt er tali a hn hafi stai fr sautjndu ld og fram til mija ntjndu ld sumir vilja meina a hn hafi byrja mun fyrr jafnvel rettndu-fjrtndu ld). Vi skulum lta a liggja milli hluta hvort hafi veritluver hnattrn klnun ea ltilshttar og a einhverju leiti stabundin klnun um a eru menn ekki sammla.

a er ljst a hitastig hafi fari hgt lkkandi allavega sustu 2000 r, srstaklega svinu umhverfis Norurskauti(Kaufman o.fl 2009).

Myndin snir langvarandi klnun  Norurskautinu, sem endai sngglega vi upphaf inbyltingarinnar og me mikilli hlnun sastliin 50 r. Bla lnan snir mat  hitastig t fr proxggnum r vatnaseti, skjrnum og trjhringum. Grna beina lnan snir a leitnin var  tt til klnunar. Raua lnan snir bein mliggn  hitastigi. Mynd r Science, breytt af UCAR.

Myndin snir langvarandi klnun Norurskautinu, sem endai sngglega vi upphaf inbyltingarinnar og me mikilli hlnun sastliin 50 r. Bla lnan snir mat hitastigi t fr proxggnum r vatnaseti, skjrnum og trjhringum. Grna beina lnan snir a leitnin var tt til klnunar. Raua lnan snir bein mliggn hitastigi. Mynd r Science, breytt af UCAR.

Samkvmt Kaufman o.fl (2009) tskra breytingar sporbaug jarar a mestu leiti essa hgfara niursveiflu hitastigi (sj umfjallanir Einars Sveinbjrnssonar um hjmijusveifluna og um grein Kaufmans o.fl).

Hlnun jarar af mannavldum hefur stroka t  klnun sem ori hefur undanfarin nokkur sund r, sem ori hafa vegna breytinga  sporbaug jarar (Mynd: National Science Foundation)

Hjmijusveiflan veldur v a jrin er n um 1 milljn klmetra lengra fr slu en fyrir 2000 rum (Mynd: National Science Foundation)

essi breyting sporbaug jarar er einn anginn svokallari Milankovitch sveiflu. Hluti af niursveiflunni sem var rtt fyrir inbyltinguna m hugsanlega einnig rekja til virkni slar,mikillar eldvirkni og eflaust lka tmabundnum breytingum hafstraumum srstaklega Evrpu(sj t.d. Orsakir fyrri loftslagsbreytinga til nnari tskringa hlut essara tta).

Eins og komi er inn hr rtt fyrir ofan, hefur virkni slar rugglega tt sinn tt hluta af klnuninni Litlu sld. A sama skapi m skra hluta af hlnuninni fr miri ntjndu ld og fram a miri tuttugustu ld me breytingum slvirkni en inn a spilar einnig vaxandi magn CO2 andrmsloftinu, sem loks yfirkeyrir hrif sveifla slinni upp r miri sustu ld- tengslin rofna.

[...]

eir sem enn eru einhverjum vafa um a kuldaskei s vndum, ttu a skoa hvort einhver snnunarggn bendi til ess a kuldaskei s vndum. Jklar um allan heim eru a hopa hratt, sfreri norurslum fer minnkandi, hafs norurskautsins er a minnka og allt etta er a gerast vaxandi hraa. Samkvmt bestu vitneskju vsindamanna, eru etta ekki beint astur sem benda til ess a kuldaskei s vntanlegt.

Heimildir og tarefni

Tengt efni af loftslag.is:

NOAA – stand Norurskautsins 2010

loftslag.is er hugavert myndband um stand Norurskautsins 2010. ar er fari myndrnt yfir helstu niurstur skrslu NOAA, sem byggt er 17 greinum eftir 69 hfunda.

Sj nnar NOAA stand Norurskautsins 2010

Tengt efni loftslag.is


urrkar framtar

Mrg af fjlmennustu rkjum heims mega bast vi aukinni httu alvarlegum og langvinnum urrkum komandi ratugum, samkvmt nrri grein. Samkvmt greiningu vsindamannsins Aiguo Dai m bast vi auknum urrkum va um heim nstu 30 rum og jafnvel m bast vi urrkum sem mannkyni hefur ekki ori vitni a lok essarar aldar.

Me v a nota 22 loftslagslkn, samt flokkun alvarleika urrka auk ess a greina fyrri rannsknir, kemur ljs a mikill hluti Amerku auk strra hluta Evrpu, Asu, Afrku og stralu gtu tt httu aukna tni alvarlegra urrka essari ld. mti kemur a svi hrri breiddargrum, t.d. Alaska og Skandinava eru lkleg til a vera blautari.

[...]

Sj nnar um etta loftslag.is, urrkar framtar

Tengdar frslur loftslag.is


htta ja misjfn

hugaver ttekt var ger vegum fyrirtkisins Maplecroft, sem er breskt fyrirtki sem srhfir sig httugreiningu. Ger var ttekt v hvaa jir vru mestri httu af vldum loftslagsbreytinga nstu 30 rum. eir tku saman ggn r yfir 40 rannsknum og litu msa tti sem geta haft hrif vi r loftslagsbreytingar sem bist er vi. ttir eins og loftslagstengdar nttruhamfarir, ttleiki byggar, ftkt og hversu har jir eru landbnai auk ess hversu vel yfirvld eru undir a bin a alagast loftslagsbreytingum.

r jir ar sem htta er mest og minnst af vldum loftslagsbreytinga (mynd: Maplecroft 2010). Hgt er a smella myndina til a stkka.

Sem dmi er Bangladesh ein af eim jum sem lenda eim hpi sem eru hva vikvmust gagnvart komandi loftslagsbreytingum vegna ttleika byggar, ftktar og miklum lkum flum (sj t.d. sjvarstubreytingar). Indland lendir ru sti vegna ttleika byggar en mrg rki Asu lenda flokki eirra sem eru vikvmust.

Meal ja sem taldar eru lklegastar til a ola loftslagsbreytingar eru Norur- Evrpujir, ar meal sland.

Heimildir og frekari upplsingar

heimasu Maplecroft er umfjllun um httugreininguna, sj Big economies of the future Bangladesh, India, Philippines, Vietnam and Pakistan most at risk from climate change

Tengt efni loftslag.is


Hafs yfirlit fyrir september samt umfjllun um hafslgmrkin tv

Endanlega fjllum vi um hafstbreislu septembermnaar. septembermnui ni hafstbreislan hinu rlega lgmarki. Reyndar uru tilkynningarnar um hafslgmark rsins tvr r. Fyrsta tilkynningin um hafslgmark rsins kom frNSIDCann 15. september, umfjllun loftslag.is m finnahr, a lgmark tti sr sta ann 10. september. S tilkynning reyndist tmabr, enda byrjai hafstbreislan a minnka aftur nokkrum dgum sar, sem endai menju og endanlegu hafslgmarki rsinsann 19. september sem var einnig1. rs afmli loftslag.is. Til upprifjunar leit hafslgmarki 2010 svona t:

Nokku viburark sumarbrnunin hafs er loki Norurskautinu. Hafstbreislan var a rija lgsta fr v gervihnattamlingar hfust. Bi Norurvestur- og Noruausturleiin voru opnar um tma september, sem var til ess a2 skip nu eim fanga, fyrst allra, a sigla bar leiirnar sama sumri.

ess m geta a getspakir ailar voru bnir a giska tkomu rsins athugasemdum hr loftslag.is og lentu spr eirra bilinu 4,1 4,9 miljn km2, sj nnar athugasemdum vi frslunaSpr um lgmarkstbreislu hafss r. Samkvmt eim spm varEmil H. Valgeirssongetspakastur (mia vi hafslgmarki), me sna giskun upp 4,5 miljn ferklmetra (lgmarki endai 4,6 milljn ferklmetrum).

[...]

Fleiri myndir og meiri umfjllun loftslag.is, Hafs yfirlit fyrir september samt umfjllun um hafslgmrkin tv


Hitastig september og ri fram til essa hstu hum

Hitastigi rinu fram til loka september er hstu hum heimsvsu. Septembermnuur er ekki meal allra hljustu septembermnaa, en er hitastigi fyrir ri heild enn htt. Hvort a ri verur a hljasta fram a essu er enn mjg ljst, en a mun vntanlega enda ofarlega lista.

[...]

Nnar loftslag.is, Hitastig september og ri fram til essa hstu hum. Hr undir er mynd me hitafrvikunum september, frslunni loftslag.is, er meiri greining hitastiginu september og rinu fram til essa.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband