BloggfŠrslur mßna­arins, oktˇber 2011

Vont, verra… BEST

Svo virtist fyrir nokkrum misserum a­ Richard Muller vŠri vonarstjarna ôefasemdamannaö og lÝklegastur til a­ afsanna kenninguna um hnattrŠna hlřnun af mannav÷ldum ľ e­a ■a­ las ma­ur vÝ­a ß veraldarvefnum ß sÝnum tÝma. N˙ fyrir sk÷mmu birtust fyrstu ni­urst÷­ur frß rannsˇknateymi hans og ôefasemdamennö vir­ast Štla a­ afneita ni­urst÷­um hans lÝkt og annarra.

Hva­ ger­ist eiginlega ľ Peter Sinchlair (Greenman3610) fer lauslega yfir mßli­ ß sinn kjarnyrta og kaldhŠ­na hßtt.

[...]

á

Myndband Peter Sinclair mß sjß ß loftslag.is,áVont, verraů BEST


┴hrif fyrri loftslagsbreytinga ß vistkerfi

Ůegar loftslag jar­ar sveiflast ß milli hlřrra og kaldra tÝmabila hafa lÝfverur oft ■urft a­ flytja sig um set til a­á halda sÚr innan sÝns kj÷rlendis.

Nř grein sem birtist Ý Science og vÝsindamenn Ý hßskˇlanum Ý ┴rh˙sum Ý Danm÷rku h÷f­u yfirumsjˇn um (Sandel o.fl. 2011) fjallar um a­fer­ir vi­ a­ kortleggja hversu hratt lÝfverur ver­a a­ flytjast b˙ferlum til a­ halda Ý vi­ loftslagsbreytingar.á Ůa­ kom Ý ljˇs a­ sta­bundnar lÝfverur ľ sem eru stˇr hluti af hinum lÝffrŠ­ilega fj÷lbreytileika jar­ar ľ eru oftast ß svŠ­um ■ar sem ekki hefur veri­ mikil ■÷rf ß b˙ferlaflutningum.á Loftslagbreytingar af mannav÷ldum, ■Šr sem n˙ eru Ý gangi, eru taldar munu auka ß ßlag og ■÷rfá lÝfvera til a­ flytjast b˙ferlum ľ og auka ßhŠttu Ý vi­komandi vistkerfum.

Vi­ hßmark sÝ­asta kuldaskei­s Ýsaldar (fyrir um 21 ■˙sund ßrum) var loftslag jar­ar mun kaldara og margar tegundir lÝfvera lif­u ß ÷­rum svŠ­um en ■au gera Ý dag. Sem dŠmiá [...]

Sjßá meira ß loftslag.is - ┴hrif fyrri lofstlagsbreytinga ß vistkerfi

Heimildir og Ýtarefni

Byggt ß efni af heimasÝ­u hßskˇlans Ý ┴rˇsum: Ancient climate change has left a strong imprint on modern ecosystems

Greinin birtist Ý Science, eftir Sandel o.fl 2011 (ßgrip): The Influence of Late Quaternary Climate-Change Velocity on Species Endemism

Tengt efni ß loftslag.is

á


Loftslagsbreytingar og h÷rmungar fyrri tÝma

Nř grein bendir til ■ess a­ margar meirihßttar mannlegar h÷rmungar ľ strÝ­ og plßgur ľ megi rekja til loftslagsbreytinga. Ůetta eru svo sem ekki nř sannindi ľ en beinar rannsˇknir ß orsakasamhengi hafa reynst erfi­ar.

Framfarir Ý fornloftslagsfrŠ­um hafa n˙ au­velda­ frŠ­m÷nnum a­ horfa lengra aftur til baka en ß­ur. Einn ■essara frŠ­imanna, David Zhang Ý hßskˇlanum Ý Hong Kong sko­a­i nřlega hvernig heit og k÷ld tÝmabil hafa ßhrif ß samfÚl÷g manna. Zhang (o.fl. 2011) tˇku saman miki­ magn t÷lfrŠ­igagna og notu­u ÷flug t÷lfrŠ­itˇl vi­ a­ greina g÷gnin. Nota­ir voru 14 mismunandi ■Šttir, lÝkt og hŠ­ manna, gullver­, trjßhringa■ykkt og hitastig frß Evrˇpu milli ßranna 1500 og 1800, auk annarra ■ßtta.áá Rannsaka­ var hvort orsakasamhengi vŠri ß milli ■essara ■ßtta. SÝ­an skiptu ■eir tÝmabilinu ni­ur Ý styttri tÝmabil, 40-150 ßr hvert, til a­ sjß hvort stˇr atbur­ur ß ■essum tÝmabilum var Ý raun vegna hitasmismunar ß tÝmabilinu ľ en sřndi ekki bara leitni vi­ hitastig.

[...]

Nßnar mß lesa um ■etta ß loftslag.is, Loftslagsbreytingar og h÷rmungar fyrri tÝma

Tengt efni ß loftslag.is


Aukin jar­frŠ­ileg virkni vi­ hnattrŠna hlřnun

M÷rgum ■ykir ˇr÷krÚttur, ef ekki frßleitur m÷guleikinn ß ■vÝ a­ hin hnattrŠna hlřnun geti haft ßhrif ß jar­frŠ­ilega virkni ľ lÝkt og tÝ­ni jar­skjßlfta, eldgosa og hafnarbylgja (e. tsunami).

Ůa­ er ■ˇ ■annig a­ jar­frŠ­ingar eiga au­velt me­ a­ sjß fyrir a­ hin hnattrŠna hlřnun hafi ßhrif . Vi­ yfirbor­ jar­ar eru massar vatns ľ řmist Ý f÷stu e­a Ý v÷kva formi sem valda ■rřstingi ni­ur Ý jar­l÷gin og hafa ■annig ßhrif ß jar­skjßlftasprungur og kvikuhˇlf. Breytingar ß ■essum m÷ssum geta řmist auki­ e­a dregi­ lÝkur ß jar­frŠ­ilegri virkni.

Sem dŠmi ■ß hafa n˙ ■egar or­i­ jar­skjßlftar sem taldir eru tengjast ath÷fnum manna. T.d. er tali­ a­ jar­skjßlfti sem var­ Ý KÝna ßri­ 2008 og drap 80 ■˙sund manns hafi fari­ af sta­ vegna risavaxinnar stÝflu sem breytt hafi ■rřstingi jar­lagana undir.á Jar­skjßlftinn var­ a­eins 5 km frß stÝflunni. Skemmst er frß a­ minnast ß ■ß mannger­u skjßlfta sem ver­a undir Hellishei­i ľ Ý tengslum vi­ ni­urdŠlingu vatns ni­ur Ý jar­l÷gin (sjß t.d.á Mannger­ir skjßlftar).á ŮvÝ Štti ■a­ ekki a­ vekja undrun ľ fyrst skjßlftar ver­a vi­ dŠlingu vatns ni­ur Ý jar­hitakerfi ľ a­ loftslagsbreytingar geti breytt jar­frŠ­ilegri virkni (McGuire 2010).

[...]

Sjß nßnar ß loftslag.is: Aukin jar­frŠ­ileg virkni vi­ hnattrŠna hlřnun

Heimildir og Ýtarefni

Unni­ upp ˙r fŠrslu ß heimasÝ­u NewScientist: Climatequake: Will global warming rock the planet?á

McGuire 2010: Potential for a hazardous geospheric response to projected future climate changes

Geyer og Bindeman 2011: Glacial influence on caldera-forming eruptions

Guillas o.fl. 2010: Statistical analysis of the El Ni˝oľSouthern Oscillation and sea-floor seismicity in the eastern tropical Pacific

Ůorsteinn SŠmundsson o.fl. 2008 (glŠrur): The Morsßrj÷kull rock avalanche in the southern part of the Vatnaj÷kull glacier, south Iceland

Bill McGuire 2012 (ˇ˙tgefin bˇk): Waking the Giant: How a changing climate triggers earthquakes, tsunamis and volcanoes

Pagli og Sigmundsson 2008: Will present day glacier retreat increase volcanic activity? Stress induced by recent glacier retreat and its effect on magmatism at the Vatnaj÷kull ice cap, Iceland

Bondevik o.fl. 2005: -áThe Storegga Slide tsunamiŚcomparing field observations with numerical simulations.

Tengt efni ß loftslag.is

á


Eitt af fingraf÷rum aukinna grˇ­urh˙saßhrifa

Til a­ byrja me­ skal teki­ fram a­ um er a­ rŠ­a frÚtt um hei­hvolfi­, sjß mynd:

lagskipting_lofthjups_jardará

Mynd tekin af heimasÝ­u stjornuskodun.is

═ kj÷lfari­ ß ■vÝ er rÚtt a­ minnast ß a­ ■essi kˇlnun Ý hei­hvolfinu er Ý takt vi­ ■a­ sem spß­ er a­ gerist vi­ hnattrŠna hlřnun - ■.e. a­ ■a­ kˇlni Ý hei­hvolfinu samfara minni ˙tgeislun af v÷ldum aukinna grˇ­urh˙salofttegunda e­a eins og stendur Ý lei­arvÝsinum:á Efasemdir um hnattrŠna hlřnun ľ Hinn vÝsindalegi lei­arvÝsir:

Fingraf÷r mannkyns #7, kˇlnun Ý efri hluta lofthj˙psins

Vi­ ■a­ a­ grˇ­urh˙salofttegundir beisla meiri varma Ý ne­ri hluta lofthj˙psins fer minni varmi upp Ý efri hluta lofthj˙psins (hei­hvolfi­ og ofar). ŮvÝ er b˙ist vi­ hlřnun Ý ne­ri hluta lofthj˙psins og kˇlnun Ý efri hluta lofthj˙psins. Ůetta hefur veri­ sta­fest me­ gervihnattamŠlingum og ve­urbelgjum [1].

Frßvik hitastigs (grß­ur ß selsÝus) Ý efri og ne­ri hluta lofthj˙psins, mŠlt me­ gervihn÷ttum (RSS). [64]á

Heimildir og Ýtarefni

1. Jones o.fl. 2003 (ßgrip): Causes of atmospheric temperature change 1960-2000: A combined attribution analysis.

64. Mears og Wentz 2009 (ßgrip): Construction of the Remote Sensing Systems V3.2 atmospheric temperature records from the MSU and AMSU microwave sounders.

Tengt efni ß loftslag.is

á


mbl.is Mikil ˇsoney­ing yfir N-heimskauti
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband