BloggfŠrslur mßna­arins, aprÝl 2011

K÷ngulˇ eykur ˙tbrei­slu sÝna Ý BandarÝkjunum

S˙ k÷ngulˇ sem hva­ flestir ˇttast Ý Nor­ur AmerÝku gŠti auki­ ˙tbrei­slu sÝna vi­ komandi loftslagsbreytingar samkvŠmt nřrri rannsˇkn.

[..]

Nßnar mß lesa um ■etta ß loftslag.is, K÷ngulˇ eykur ˙tbrei­slu sÝna Ý BandarÝkjunum

Tengt efni ß loftslag.is


Vindstyrkur og ÷lduhŠ­ eykst

Vindstyrkur og ÷lduhŠ­ ˙thafanna hefur veri­ a­ aukast undanfarinn aldarfjˇr­ung samkvŠmt nřrri rannsˇkn. Ëljˇst er ■ˇ hvort um er a­ rŠ­a skammtÝmasveiflu e­a langtÝma ßhrif vegna loftslagsbreytinga.

Ian Yong o.fl. 2011 greindu gervihnattag÷gn milli ßranna 1985 og 2008 og reiknu­u ˙t ÷lduhŠ­ og vindstyrk yfir ˙th÷fin. SamkvŠmt rannsˇkninni ■ß er vindstyrkur a­ aukast og um 0,25-0,5 % a­ me­altali hvert ßr. ═ heildina ■ß er vindstyrkur um 5-10 % meiri Ý dag en hann var fyrir 20 ßrum. Leitnin var meiri fyrir meiri vindstyrk en minni.

[..]

Sjß nßnar ß loftslag.is: Vindstyrkur og ÷lduhŠ­ eykst

Tengt efni ß loftslag.is

á


Hvernig CO2 stjˇrnar hitastigi Jar­ar

═ tilefni ■ess a­ ÷nnur greinin sem fjalla­ er um Ý ■essari fŠrslu fÚkk ver­laun NASA sem besta greinin gefin ˙t af starfsm÷nnum NASA ßri­ 2010 ■ß birtum vi­ hana hÚr aftur.

Vatnsgufa og skř eru stˇrir ■Šttir Ý grˇ­urh˙saßhrifum Jar­ar, en nř lÝk÷n sem lÝkja eftir loftslagi lofthj˙ps og sjßvar, sřna a­ hitastig Jar­ar stjˇrnastáa­ mestu leyti af styrk CO2áÝ andr˙msloftinu.

Mismunandi ■Šttir Ý lofthj˙pnum hafa mismunandi virkni Ý grˇ­urh˙saßhrfinum, sumir eru ßlag (forcing) og sumir eru sv÷run (feedback). ┴n CO2 og annarra grˇ­urh˙salofttegunda sem ■Úttast ekki, ■ß myndu vatnsgufa og skř ekki virka sem magnandi ■ßttur Ý grˇ­urh˙saßhrifunum.

á

═ grein sem nřlega kom ˙t Ý Science (Lacis o.fl. 2010), ■ß greina vÝsindamenn frß NASA GISS hvernig grˇ­urh˙saßhrif Jar­ar virkar og ˙tskřra ■ßtt grˇ­urh˙salofttegunda og skřja vi­ gleypni ˙tgeislunar ß innrau­a svi­inu ß ˙tlei­ ˙t ˙r lofthj˙pnum. ═ ljˇs kom vi­ keyrslu lÝkana a­ grˇ­urh˙salofttegundir sem ■Úttast ekki (e. non-condensing)á- lÝkt og CO2, metan, nituroxÝ­ (hlßturgas) og fleiri, eru ■Šr sem eru rß­andi. ┴n ■eirra myndi vatnsgufa og skř ekki nßáa­ magna upp grˇ­urh˙saßhrif og fimbulkuldi myndi rÝkja ß J÷r­inni.

Ínnur grein frß sama teymi (Schmidt o.fl. 2010) hefur veri­ sam■ykkt til birtingar Ý Journal of Geophysical Research, en ■ar er sřnt fram ß a­ CO2 veldur um 20 % af grˇ­urh˙saßhrifunum. Vatnsgufa og skř aftur ß mˇti valda samtals um 75 % og a­rar minnihßttar lofttegundir og loft÷r­ur valda um 5 % af grˇ­urh˙saßhrifunum. Ůrßtt fyrir minni hlut Ý heildar grˇ­urh˙saßhrifunum ■ß eru ■a­ fyrrnefndar grˇ­urh˙salofttegundir sem ■Úttast ekki sem gegna lykilhlutverki Ý geislunarßlagi (e. radiative forcing)á■vÝ sem veldur grˇ­urh˙saßhrifum ľ og CO2 um 80 % af geislunarßlaginu.

Tilraunin sem lřst var Ý ß­urnefndri grein Ý Science var einf÷ld Ý h÷nnun og framkvŠmd ľ allar fyrrnefndar grˇ­urh˙salofttegundir sem ■Úttast ekki voru teknar ˙t ˙r loftslagslÝkaninu og ■a­ lßti­ keyra Ý nokkurn tÝma til a­ sjß hva­a ßhrif ■a­ hef­i ß grˇ­urh˙saßhrifin.

┴n st÷­ugs stu­nings frß fyrrnefndum grˇ­urh˙salofttegundum, ■ß hurfu grˇ­urh˙saßhrifin ogávatnsgufa fÚll sem ˙rkoma ˙r lofthj˙pnum, ■annig a­ hitastig Jar­ar fÚll og fimbulkuldi tˇk yfir J÷r­ina. Ůetta ■ykir sÝna a­ vatnsgufa ľ ■rßtt fyrir a­ valda um 50 % af heildar grˇ­urh˙saßhrifunum ľ er Ý raun eing÷ngu sv÷run (e. feedback) og getur Ý raun ekki eitt og sÚr sta­i­ undir grˇ­urh˙saßhrifunum.

Greinin sty­ur vel vi­ ■a­ sem setl÷g Jar­ar sřna okkur um ■rˇun styrks CO2 Ý jar­s÷gunni. T.d. hefur styrkur ■ess sveiflast ß milli 180 ppm ß kuldaskei­um Ýsaldar og upp Ý um 280 ppm ß hlřskei­um. ┴ milli ■eirra skei­a er oft um 5-6░C munur ß hitastigi.áN˙ er styrkur CO2 kominn upp Ý 390 ppm og hitastig b˙i­ a­ hŠkka um tŠplega eina grß­u frß ■vÝ fyrir i­nbyltingu og ■vÝ ljˇst a­ me­ e­a ßn frekari losun grˇ­urh˙salofttegunda ■ßáer meiri hŠkkun hitastigs Jar­aráÝ farvatninu.

Heimildir og Ýtarefni

Umfj÷llun um greinarnar mß finna ß heimasÝ­u NASA: How Carbon Dioxide Controls Earthĺs Temperature

Lacis o.fl 2010 (ßgrip): Atmospheric CO2: Principal control knob governing Earth’s temperature.

Schmidt o.fl. 2010: The attribution of the present-day total greenhouse effect.

Tengt efni ß loftslag.is


Eftirspurn eftir tvÝhjˇla rafkn˙num farartŠkjum ß eftir a­ aukast

Eftirspurn eftir tvÝhjˇla rafkn˙num farartŠkjum (■ß mest rafvespum og rafmˇtorhjˇlum) ß eftir a­ aukast grÝ­arlega ß nŠstu ßrum, ef marka mß nřja skřrslu um mßli­. ═ henni er tali­ lÝklegt a­ fj÷ldi slÝkra farartŠkja eigi eftir a­ fj÷lga ˙r 17 milljˇnum ß ■essu ßri og upp Ý 138 milljˇnir fyrir ßri­ 2017.

[...]

Nßnar mß lesa um ■etta ß loftslag.is - Eftirspurn eftir tvÝhjˇla rafkn˙num farartŠkjum ß eftir a­ aukast

Tengt efni ß loftslag.is


Ůrˇun loftslagslÝkana

Til gamans ■ß horfum vi­ ß hvernig upplausn loftslagslÝkana hefur breyst undanfarin ßr. Reyni­ a­ stelast ekki til a­ sjß hvernig ■etta lÝtur ˙t ne­st og giski­ ß hva­a landsvŠ­i veri­ er a­ lÝkja eftir Ý efstu myndinni ľ smßm saman skřrist myndin eftir ■vÝ sem upplausnin eykst:

Mynd 1.4 Ý IPPC skřrslu vinnuhˇps 1 AR4 frß ßrinu 2007. LandfrŠ­ileg upplausn mismunandi kynslˇ­a loftslagslÝkana sem notu­ voru ßri­ 1990 (FAR), 1996 (SAR), 2001 (TAR) og svo 2007 (AR4).

Skemmtilegt a­ sjß hvernig ˙tlÝnur landa Nor­ur Evrˇpu ver­a smßm saman greinilegar.

Heimildir og Ýtarefni:

Rakst ß ■etta hjß David Appel: Progress in Climate Models

┌r skřrslu IPCC: AR4 WG 1 kafli 1 sjß mynd 1.4 ß bla­sÝ­u 113.

Tengt efni ß loftslag.is


Ůegar styrkur CO2 Ý andr˙msloftinu var svipa­ur og Ý dag

Me­ ■vÝ a­ sko­a fornloftslag er hŠgt a­ sjß nokku­ skřra mynd af framtÝ­ loftslags hÚr ß j÷r­inni. Styrkur CO2 eykst sÝfellt Ý andr˙msloftinu og n˙ hefur hann nß­ styrkleika sem er um 390 ppm. SÝ­ast ■egar styrkur CO2 Ý andr˙msloftinu var Ý slÝkum hŠ­um var fyrir um ■a­ bil 3 milljˇn ßrum sÝ­an (2,6-5,0 m.ß), ß plݡsen tÝmabilinu. ┴ ■eim tÝma var styrkur CO2 Ý andr˙msloftinu um 365-410 ppm og nokku­ st÷­ugur Ý ■˙sundir ßra. ŮvÝ er ˇhŠtt a­ segja a­ plݡsen veiti okkur gˇ­a innsřn Ý ■au langtÝmaßhrif sem CO2 Ý ■essu magni getur valdi­. Nřlegar rannsˇknir sty­ja fyrri rannsˇknir sem sřna fram ß a­ plݡsen hafi veri­ nokku­ hlřrra en hitastigi­ Ý dag.

Csank o.fl. 2011 , nota tvŠr ˇhß­ar a­fer­ir til a­ mŠla sta­bundi­ hitastig Ellesmere eyja ß plݡsen, en eyjarnar eru n˙ Ý nÝstingskulda nor­urskautsins nor­vestur af GrŠnlandi.á SamkvŠmt ■eim a­fer­um er sřnt fram ß a­ hitastig eyjanna var ß bilinu 11-16░C hŠrra yfir sumartÝmann en hann er Ý dag.á HnattrŠnt hitastig ß ■essu tÝmabili er ߊtla­ um 3 til 4░C heitara en var rÚtt fyrir i­nbyltingu.á Sjßvarsta­a var ■ß um 25 metrum hŠrri en n˙verandi sjßvarsta­a (Dwyer og Chandler 2008).

[..]

Sjß fŠrsluna Ý heild ß loftslag.is: Ůegar styrkur CO2 Ý andr˙msloftinu var svipa­ur og Ý dag

Tengt efni af loftslag.is

á


Hnatthitastig fyrsta ßrsfjˇr­ungs og “Hnatthitaspßmeistari ═slands 2011″

Eitthva­ hefur frÚttum af hitastigi ß heimsvÝsu veri­ ßbˇtavant upp ß sÝ­kasti­ hÚr ß loftslag.is. En fyrir ■vÝ eru einfaldar ßstŠ­ur, sem eru a­ sjßlfs÷g­u hinir miklu kuldar um allan heim sem vi­ viljum a­ sjßlfs÷g­u ekki greina frß ľ enda myndi hi­ endalausa fjßraustur frß kolefnissk÷ttunum st÷­vast vi­ ■ess hßttar vßfrÚttir ;) ů En spaugi sleppt, ■ß hefur einfaldlega ekki gefist tÝmi Ý allt sem hugur okkar hÚr ß ritstjˇrninni leitar til ľ ■a­ ■arf a­ velja og hafna.

Ůess ber, Ý ljˇsi ■essa tÝmaleysis okkar, a­ geta a­ vi­ erum a­ leita fyrir okkur um einhverja a­ila sem eru tilb˙nir a­ skrifa fast ß loftslag.is, svokalla­a ôfasta pennaö, eins og vi­ veljum a­ kalla ■a­. Ef einhverjir hafa ßhuga ß a­ taka a­ sÚr smß skrif (engar kva­ir um magn, en innihald ■arf a­ tengjast loftslagsmßlum ß einhvern hßtt) ■ß endilega hafi­ samband. Vi­ munum ■ß gaumgŠfa CV-i­, Šttartengsl og pˇlitÝskar sko­anir vi­komandi Ý kj÷lfari­ ľ gott er a­ ■ekkja einhverja gallhar­a stjˇrnmßlamenn me­ lŠvÝsar skattahugmyndir ľ ■a­ hjßlpar bara ;) Launin eru ˇtakm÷rku­ vir­ing pˇlitÝskra venslamanna og vina, van■akklŠti ôefasemdamannaö, stanslaust ■akklŠti Al Gore og elÝtunnar sem senda okkur reglulega feita tÚkka ˙r digrum sjˇ­um kolefnisskatta og hinnar svok÷llu­u grŠnu gjaldt÷ku. Ůar fyrir utan er ■etta ßgŠtis nßmskei­ Ý ensku (alveg ˇkeypis og ß eigin vegum), svo ekki sÚ tala­ um rÚttritun okkar ylhřru Ýslensku og ■jßlfun Ý ritvinnslu (einnig ˇkeypis og eftir ßhuga vi­komandi) :D

En n˙na, eftir ■etta lÚtta hjal, skulum vi­ lÝta ß hitastig (afkomu) fyrsta ßrsfjˇr­ungs Ý stuttu mßli og myndum og athuga svo hva­a ôHnatthitaspßmeistara-talö ■etta er Ý yfirskriftinniů

[...]

Nßnar mß lesa um hitastig fyrsta ßrsfjˇr­ungs og "Hnatthitaspßmeistara" ß loftslag.is,á Hnatthitastig fyrsta ßrsfjˇr­ungs og ôHnatthitaspßmeistari ═slands 2011″

Tengt efni:


Tr÷llakrabbinn – ßgengur vi­ Su­urskautslandi­

LÝkt og Ý vÝsindaskßlds÷gu, ■ß vir­ist sem ■˙sundir tr÷llakrabba sÚu ß lei­inni upp landgrunnshlÝ­ar Su­urskautsins. Ůeir vir­ast koma af miklu dřpi, um 6-9 ■˙sund feta dřpi ľ sem samsvarar um 1800-2700 m dřpi.

═á milljˇnir ßra hefur lÝfrÝki landgrunnsins vi­ Su­urskauti­ veri­ laust vi­ rßndřr Ý lÝkingu vi­ tr÷llakrabbann, a­ ■vÝ a­ tali­ er ľ ■vÝ er lÝklegt a­ mj˙kskelja lÝfverur Su­urskautsins, sem ■rˇast hafa fjarri slÝkum dřrum, eigi eftir a­ fara illa ˙t ˙r ■essari innrßs.

[...]

Nßnar ß loftslag.is, Tr÷llakrabbinn ľ ßgengur vi­ Su­urskautslandi­ - ■ar sem einnig mß sjß stutt myndband um efni­.

Tengt efni ß loftslag.is

á


Breytingar Ý ßrstÝ­asveiflum Alaska hefur ßhrif ß vei­i frumbyggja

Einn af ■eim st÷­um sem eru a­ hlřna hva­ hra­ast er Alaska og mi­ja ■ess einna mest. Shannon McNeeleyh o.fl. (2011) sko­a Ý nřrri rannsˇkn hversu vi­kvŠm samfÚl÷g frumbyggja geta veri­ gagnvart breytingum Ý kj÷lfar hlřnunar ľ Ý svok÷llu­u Koyukuk-Middle Yukon svŠ­i.á SÚrstaklega var sko­a­ hvernig hlřnun Jar­ar hefur ßhrif ß getu frumbyggja til a­ vei­a og ■ß sÚrstaklega elgi sem er rÝkur partur af fŠ­u frumbyggja.

SÝ­astli­na ßratugi hafa vei­menn ß svŠ­inu ßtt erfitt me­ a­ klßra elgskvˇtann ß­ur en vei­itÝmabilinu lÝkur. Vei­imenn svŠ­isins benda ß hlřrri haust, auk breytinga Ý ˙rkomu og ■ar me­ grunnvatnsst÷­u sem helstu ßstŠ­ur ■ess a­ elgir hafa breytt heg­un sinni....

[...]

Nßnar er hŠgt a­ lesa um ■etta ß loftslag.is, Breytingar Ý ßrstÝ­asveiflum Alaska hefur ßhrif ß vei­i frumbyggjaá

Tengt efni ß loftslag.is


Grˇ­urh˙saßhrifin mŠld

Flestir vita a­ grˇ­urh˙saßhrifin valda ■vÝ a­ J÷r­in er mun heitari en annars vŠri og a­ aukinn styrkur grˇ­urh˙salofttegunda Ý andr˙msloftinu er a­ auka ■au ßhrif. En fŠstir ■ekkja ■ˇ hva­ ■a­ er Ý raun og veru Ý andr˙msloftinu sem gerir ■a­ a­ verkum a­ grˇ­urh˙saßhrifin ver­a og hvers vegna lÝtil breyting Ý snefilg÷sum Ý andr˙msloftinu ľ lÝkt og koldÝoxÝ­ (CO2) ľ skiptir svona miklu mßli.

Ůa­ hefur veri­ ■ekkt frß ■vÝ ß nÝtjßndu ÷ld a­ sumar lofttegundir gleypa innrau­a ˙tgeislun sem berst frß J÷r­inni, sem um lei­ hŠgir ß kˇlnun frß J÷r­inni og hitar upp yfirbor­ hennar. Ůessar svok÷llu­u grˇ­urh˙salofttegundir eru me­al annars koldÝoxÝ­ (CO2) og vatnsgufa, auk ˇsons, metans og fleiri lofttegunda. Meirihluti lofttegunda Ý andr˙msloftinu sleppa ■ˇ ■essari innrau­u ˙tgeislun Ý gegnum sig, t.d. niturgas og s˙refni. Auk ■ess mß nefna a­ skř gleypa einnig innrau­a ˙tgeislun og leggja ■ar me­ sitt a­ m÷rkum til grˇ­urh˙saßhrifanna. Hins vegar ■ß valda skř ■vÝ einnig a­ sˇlargeislar berast minna til jar­ar og ■vÝ eru heildarßhrif ■eirra Ý ßtt til kˇlnunar.

[...]

Lesa nßnar um ■etta ß loftslag.is, Grˇ­urh˙saßhrifin mŠld

Tengt efni ß loftslag.is

á


NŠsta sÝ­a

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband