Bloggfrslur mnaarins, jn 2009

Sjvarstubreytingar

Hkkun sjvarstu er ein af verri afleiingum hkkandi hitastigs og v eitt af v sem menn eru a reyna a tta sig . Vi hkkun sjvarstu geta ttbl landsvi fari undir sj, sjvarfl geta aukist og haft verri afleiingar, me tilheyrandi mengun grunnvatnsstu og strandrofi. En hva mun sjvarstaa hkka miki a sem af er essari ld?

skrslunni Hnattrnar loftslagsbreytingar og hrif eirra slandi er eftirfarandi texti:

Lkleg hkkun sjvaryfirbors til loka aldarinnar er h v hversu miki hlnar, en varmaennsla veldur um 70% af hkkuninni. Str vissuttur sjvaryfirborshkkun felst hugsanlegum breytingum sfli stru shvelunum Grnlandi og Suurskautslandinu. essi vissuttur er ekki tekinn inn treikninga IPCC, en gti auki vi sjvaryfirborshkkunina. Hr a nean verur v mia efri mrk hkkunarinnar sem kemur fram hj IPCC. etta er fullkomin afer vi a vega saman ekkta vissu vegna hugsanlegrar aukningar sflis og ekktrar vissu vegna annarra tta, og mikilvgt er a hafa huga a ekki er hgt a tiloka mun meiri sjvaryfirborshkkun

Me v a taka hstu gildi IPCC skrslunnar fst allt a 0,6 m hkkun sjvarstu til rsins 2100 (fr rinu 1990) mia vi 4C hkkun hitastigs. skrslunni sem g vitna hr fyrir ofan kemur einnig fram a fr 1904-2003 hafi sjvarbor hkka um 1,74 mm ri (ea um 17 sm ld), en einnig kemur fram a fr 1997-2007 hafi sjvarbor hkka um 3,4 mm ri og v ljst a hkkun yfirbors sjvar hefur stt sig veri, vegna aukinnar hlnunar sjvar og aukinnar brnunar jkla.

a skal teki fram a allar sjvarstubreytingar sem g tala um hr, eru hnattrnar breytingar fengnar t me mlingum sjvarfllum sustu ld og sar me gervihnattamlingum. er bi a leirtta fyrir landrisi og landsigi, en a flkir mli va, t.d. hr slandi. Sem dmi er land a rsa Suausturlandi vegna minna jkulfargs og er a fr 10-15 mm ri. mti kemur a landsig er va annars staar, t.d. er a um 3,4 mm ri Reykjavk og allt a 8 mm ri yst Reykjanesi. Hugsi a bara annig a egar tala er um hkkun sjvarstu kringum aldamtin 2100, m bta 0,34 m vi sjvarstuhkkunina Reykjavk og 0,8 m vi hkkunina Reykjanesi, en draga 1,0-1,5 m fr hkkuninni Suausturlandi.

Kaupmannahafnarskrslunni kemur einnig fram a hkkun sjvarstu hafi stt sig veri undanfarin r, eins og sst essari mynd:

sjavarstubreytingar
Sjvarstubreytingar fr 1970, smella arf myndina tvisvar til a sj hana rttri str, en skringar eru ensku.

Nlegar rannsknir um mgulega hkkun sjvarstu eru nokku hrri en tlanir IPCC gerir r fyrir, t.d. gerir ein rannskn r fyrir mguleikanum 0,5-1,4 m hkkun sjvarstu til rsins 2100. nnur rannskn gerir r fyrir 0,8-2,0 m hkkun sjvarstu til rsins 2100.

Eitt eiga allar tilgtur um hkkun sjvarstu sameiginlegt og a er a jafnvgi muni ekki nst fyrr en eftir nokkur hundru til sundr og a sjvarstaa muni hkka tluvert eim tma. dag las g frtt um rannsknarhp sem segir a essi jafnvgisstaa muni vera kringum 25 m. Muni a a er ekki tali lklegt a a gerist nstu ratugum, frekar horft til nstu sund ra ea svo. Me samstumlingum gtungum setlgum Raua hafsins og samanburi vi skjarna Suurskautinu telja vsindamennirnir sem sagt a mia vi nvarandi CO2 magn andrmsloftinu s jafnvgisstaa sjvarbors um 25 m hrra en a er dag (+/- 5 m). a er reyndar nokkru samrmi vi hrri sjvarstur sem eru um 3ja milljn ra gamlar og eru 15-25 m h yfir nverandi sjvarmli - en eim tma var magn CO2 svipa og a er dag.

Vi getum svo sem hugga okkur vi a a menn telja a etta gerist ekki fyrr en eftir sund r ea svo, nema hva a g las dag frtt um nja rannskn sem bendir til ess a jkulbreiur geti hrfa hraar en menn tldu ur og ar me hraa v a jafnvgi sjvarstuhkkana nist - a geti jafnvel gerst rfum hundruum ra.

------

a skal a bent a jafnvel tt essar tvr frttir su tengdar, tengdi g r svona saman og v er etta mn tlkun eim. Segjum a a gerist nstu 500 rum a jafnvgi upp 25 m nist og a sjvarstuhkkunin veri jfn og tt fram a v. yri sjvarstaan ri 2100, um 5 m hrri enhn er dag og 25 m hrri ri 2500.

Mr datt v hug a leika mr sm, srstaklega eftir a g rakst skemmtilega vibt Google Earth. eir sem eru me Google Earth geta prfa eftirfarandi:

Opni eftirfarandi vibt Google Earth: Rising Sea Level animation

Hr eru svo leibeiningar um hvernig stilla skuli Google Earth: Sj ->hr<-

Niurstaan t r essum fingum eru eftirtaldar tvr myndir sem sna 5 m sjvarstuhkkun og 25 m:

Google Earth Reykjavk 5 m
Hkkun sjvarstu um 5 m Reykjavk (ljs skuggi) samkvmt Google Earth (smella til a stkka).

Google Earth Reykjavk 20 m
Hkkun sjvarstu um 25 m Reykjavk (ljs skuggi) samkvmt Google Earth (smella til a stkka).

g var ekki alveg sttur vi Google Earth,v mig grunar a landlkan eirra s eitthva vitlaust hr vi land (auk ess semskerpan er ekki ngu g myndinni,egar g er Google Earth heima - kann ekki a laga a). Mig grunar a essi vibt virki samt nokku vel ttblari stum heims, t.d. London, New York og svo framvegis, svo endilega prfi.

g kva a ba mr til mitt eigi kort afvestanverriReykjavk og fylgdi harlnum a mestu:

5-25 m Reykjavik copy
Sjvarstuhkkanir Reykjavk nstu ldum, fjlubltt snir 5 m hkkun og ljsbltt 25 m hkkun sjvarstu (smella til a stkka).

En etta er a sjlfsgu ljst - eitt er vst a ef g tla a kaupa mr land framtinni, sem g vil a veri einhvers viri fyrir afkomendur mna, mun g skoa hversu htt yfir sj landi er, svo viss er g um a sjvarbor muni rsa tluvert nstu hundra rum.


Samsri vsindamanna

Maur heyrir stundum au rk gegn kenningunni um hlnun jarar af mannavldum a etta s eitt allsherjar samsri.

a er ekki auvelt a rkra vi sem halda v fram, en maur getur bent glufur eimmlflutningi.

a er fyrsta lagi frekar langstt a sundir vsindamanna su einu allsherjar samsri, hvort heldur a vri mevita ea ekki. Efasemdamenn benda oft a vsindamenn urfi essum heimsendaspdmum a haldatil a f styrki til rannskna. a gleymist eirra rkum a benda a a a hefur teki vsindamenn meira en lda komast a eirri niurstu a grurhsahrifin eru raunveruleg og a menn geti me losun grurhsalofttegunda haft hrif loftslag. Ekkert samsri ar gangi, kenningar hafa flogi fram og til baka milli vsindamanna undanfarna ld og sastlina tvo ratugi hefur s kenning ori rkjandi - vegna ess a ggnin styja essa kenningu (sj t.d.CO2 og hrif loftslagsbreytingar. Nokkur mtrk.)en ggnin styja ekki arar kenningar (sj t.d. Er a virkilega ekki slin?, tblstur eldfjalla).

a er vissulega rtt a a er erfiara fyrir sem ahyllast arar kenningar a koma eim gegnum a ferli a f snar niurstur birtar og ritrndar, en a efast enginn vsindamaur um a a ef slk kenning kemur, studd af vsindalegum ggnum, myndu menn hlusta a. Reyndar er a annig a g efast ekki um a menn myndu fagna ef snt yri fram a vi yrftum ekki a ttast losun grurhsalofttegunda - g hugsa meira a segja a s hinn sami vsindamaur fengi Nbelinn og yri hylltur sem hetja. v miur hefur enginn slkur komi fram, enn sem komi er.

Menn halda enn vonina a kenning Svensmark eigi eftir a reynast lausnin, en enn sem komi er hefur kenning hans ekki hloti mikinn hljmgrunn. a getur allt gerst, skoi t.d. grein bloggsu gsts Bjarnasonar (Njar frttir af Svensmark tilrauninni hj CERN Sviss...). g er ekki bjartsnn a hans kenning hreki kenninguna um hlnun jarar af mannavldum.

Varandi peningahliina, hafa vsindamenn bent a a vri tryggara fyrir , til a f meiri styrki, a segja a a s vissa um hlnun jarar af mannavldum, frekar en a segja a n s niurstaa komin mli og a n urfi a bregast vi plitska sviinu.

Reyndar er a svo a undanfarinn ratug hefur kenningin um hlnun jarar af mannavldum urft a berjast vi fl sem svo sannarlega hafa tluveran pening milli handanna. fl sem hafa bi styrkt "vsindamenn" til a halda lofti rum kenningum og helst efanum um a hlnun jarar af mannavldum s raunveruleg - auk ess sem eir hafa ritskoa eigin vsindamenn.

a a hin "illu fl"Winkhafi styrkt vsindamenn segir ekkert um a hvort efasemdamenn hafi rangt fyrir sr ea ekki, a segir heldur ekkert til um sannleiksgildi kenningunnar um hlnun jarar af mannavldum tt meirihluti vsindamanna ahyllist kenningu. a sem skiptir mli eru ggnin og ggnin segja a jrin s a hlna og a hlnunina s a mestu leiti hgt a rekja til losun grurhsalofttegundum ( mest CO2) og a frekari hlnun s kortunum sem muni hafa slmar afleiingar samflag manna, srstaklega vanruu rkjunum.


Enn ein skrslan

N er komin t enn ein skrslan sem maur arf a prenta t og lesa sumarfrinu. Hr er um a ra skrslu sem tlu er a bra bili fr IPCC skrslunum 2007 og uppfra ekkingu sem bst hefur vi san . Hn er unnin upp r rstefnu sem haldin var mars Kaupmannahfn og virist full af njum upplsingum sem hjlpa mun jum heims a kvea hva skuli gera, hva varar vibrg vi loftslagsbreytingum. Eftir a hafa rennt mjg lauslega gegnum skrsluna snist mr a a helsta skrslunni s etta:

Skrslan snir fram a staan er verri dag, en tlanir IPCC gera r fyrir og a httan hafi aukist dramatskum hrifum loftslagsbreytinga. fer hn yfir vibrg til a takmarka hrifin. segir skrslunni a agerarleysi s afsakanlegt ljsi eirra ekkingar sem vi bum yfir. Eflaust er mun meira henni, en skoa m skrsluna ->Hr<-

sama tma birtir umhverfisstofnun r frttir a losun slendinga grurhsalofttegundum hafi aukist um 6% milli rana 2006 og 2007.


Bandarsk skrsla um hlnun jarar

g vil endilega benda lngu tmabra skrslu sem bandarskir vsindamenn voru a gera fyrir ingnefnd. t George W. Bush var ekki teki miki mark avrunum vsindamanna og voru helstu rgjafar Bush-stjrnarinnar me tstrikunarpennan lofti boi olufyrirtkjanna. En a er alltaf von og n tlar Obama greinilega a taka mlunum og opna eyru ramanna og almennings fyrir eirri v sem er byrju a banka dyrnar.

Hgt er a nlgast skrsluna um standi og horfur loftslagsmlum t fr bandarskum hagsmunum ->Hr<-, en einnig er rtt ltillega um hnattrn hrif.

10 lykilatriiskrslunnar:

1 - Hlnun jarar er tvr og fyrst og fremst af vldum manna. Hnattrn aukning hita sastliin 50 r. essi aukning er fyrst og fremst af vldum losunar manna grurhsalofttegundum.

2 - Loftslagsbreytingar eru byrjaar Bandarkjunum og eiga eftir a aukast. Aukning rhellisrigningum, hkkandi hiti og sjvarbor, minnkandi jklar, sfreri a brna, lengri vaxtartmi plantna, slaust lengur hafi og vtnum og breytingar vatnsrennsli fljta.

3 - hrif loftslagsbreytinga eru byrjaar og munu aukast. au hafa hrif vatn, orku, samgngur, landbna, vistkerfi og heilsu. essar breytingar eru mismunandi eftir landsvum og eiga eftir a aukast.

4. Loftslagsbreytingar munu auka lagi vatnsbskap. Breytingar vatnsbskap er mismunandi eftir landsvum. urrkar vegna minnkandi rkomu og aukinnar uppgufunar er va vandaml srstaklega vesturstrndinni. Fl og minnkandi vatnsgi eru lklega mrgum landsvum.

5 - Framleisla landbnaarvara verur erfiari. Auki CO2 hefur jkv hrif hluta rktas lands og hlnunar, en eftir v sem a hlnar meir mun rktun vera erfiari. Auknar plgur, vatnsvandaml, sjkdmar og fgaveur mun gera algun landbnaar erfia.

6 - Htta hefur aukist fyrir strandsvi vegna hkkandi sjvarstu og storma. Landeying og fl, srstaklega vi Atlantshafi og mexikfla, auk eyja Kyrrahafi og hluta Alaska. Orku og samgngumannvirki, auk annarra mannvirkja vi strndina eru lkleg til a vera fyrir slmum hrifum.

7 -Aukin htta heilsubresti manna.Aalstur vera aukinn hiti, vatnsbornir sjkdmar, minni loftgi,fgaveur og sjkdmar vegna skordra og nagdra.Minni kuldi hefur einhver jkv hrif. Btt heilbrigiskerfi geturminnka essi hrif.

8 - Loftslagsbreytingar mun hafa aukin hrif mrg flags- og umhverfisvandaml. Vandaml vegna mengunar, fjlgunar, ofnotkun landga ogannarra flags, efnahags og umhverfistengdra vandamla munu aukast vegna loftslagsbreytinga.

9 - Fari verur yfir httulega rskulda, sem leia munu til strra breytinga loftslagi og vistkerfa. rskuldar eins og brnun hafss og inun sfrera, afkoma lfvera allt fr fiskum til skordraplga sem hafa hrif samflag manna. v meiri loftslagsbreytingar v verri rskulda verur fari yfir.

10 - Loftslagsbreytingar framtarinnar og hrif eirra fara eftir eim kvrunum sem teknar eru dag. Magn og hrai loftslagsbreytinga mun fara eftir hversu mikil nverandi og framtarlosun grurhsalofttegundum verur. Til a minnka hrifin verur a minnka losun og alagast eim breytingum sem eru n egar umfljanlegar.


Vsindattur tvarps Sgu

tvarpi Sgu er reglulega vsindattur me msu frlegu efni, mli me v. stan fyrir v a g minnist a nna er a sasta tti var vital vi Halldr Bjrnsson loftslagsfring ea eins og segir vefnum stjornuskodun.is:

Halldr Bjrnsson loftslagsfringur hj Veurstofu slands skri fr grurhsahrifum og loftslagsbreytingum og hrifum eirra jrina. Komi var inn kenningar danska vsindamannsins Henrik Svensmark og bandarska vsindamannsins Richard Lindzen um klnun jarar.

Hgt er a hlusta sasta tt og fleiri tti fr sustu mnuum ->hr<-

Frbrt framtak hj umsjnarmnnunum Birni og Svari og f eir akkir fyrir.


Hva veldur?

Hvernig vitum vi a a erum vi mennirnir sem erum a valda eirri hlnun sem ori hefur?

Einfalda svari remur lium, skoi tenglana fyrir nnari tskringar ea tilvsun r.

  • Aukningin CO2 er vegna brennslu jarefnaeldsneytis, etta vitum vi t fr kolefnissamstum andrmslofti (hlutfall C-14, C13 og C12 sj t.d. tskringu Real Climate). Auk ess sem a er augljst ef skou eru grf sem sna aukninguna sem ori hefur fr upphafi inbyltingarinnar - ekki hafi, ekki eldgos, ekkert anna tskrir aukninguna.
  • Elisfri CO2, metans og annarra grurhsalofttegunda segir okkur a au geisla fr sr hita, nokku sem hefur veri vita rmlega ld.
  • Hitastig hefur aukist grarlega san fyrir inbyltingu, ekki ng me a hefur a aukist meira undanfarna nokkra ratugi en ekkt er nnustu fort hvort heldur me beinum mlingum ea beinum mlingum. Tengslin vi aukningu CO2 vegna bruna eru augljs, rtt fyrir sveiflur hitastigi sem vera vegna nttrulegra orsaka, t.d. breytinga virkni slar, El Nino ea eldfjalla. essar nttrulegu sveiflur og arar tskra engan htt essa miklu uppsveiflu sem ori hefur hitastigi undanfarna ratugi.

Hafsinn 2000-2009

Rakst vde me run tbreislu hafss Norurslum undanfarin nu r. Taki t.d. eftir lgmarkstbreislu hvers rs sem er oftast september.


Loftslag framtar

a eru margar vangaveltur um hvernig loftslagi verur essari ld.

Veri ekkigripi til harkalegra agera er framtarsnin ekki g - er t.d. lklegt a hnattrnn hiti hkki um allt a 4C. a er ekki a stulausu a jir heims stefna a v a hitinn aukist ekki um 2C. Sj t.d. myndbndin frslunniNokkrar grur.og grein NewScientist fr v fyrr vetur um hvageti gerstef hitinn hkkar um 4C?

Ef menn eru heimakrari, er til skrsla um hrif hnattrnna loftslagsbreytinga slandi (pdf 10 mb)


mbl.is Htta grarlegum nttruhamfrum eykst
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Smaurar

etta eru smaurar mia vi a sem eir ttu a borga jararbum fyrir ann skaa sem eir hafa gert umrunni um hlnun jarar af mannavldum, sjDenial Machine.
mbl.is Greii tugi milljara btur
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Global Governance.

g lt til leiast a horfa fyrsta hlutamyndbands sem Jn Aalsteinn benti mr a horfa . Fyrsta hlutann m sj hr me asto youtube:

Hr er mitt lit essum 10-11 mntum:

a er greinilegt a essari mynd eru samankomnir helstu forklfar mti kenningunni um hlnun jarar af mannavldum og eir endurtaka smu vluna og hefur veri marg hrakin.

Myndin byrjar v a segja a margir vsindamenn efist um a Al Gore hafi rtt fyrir sr key, g er lka v a hann hafi ekki alltaf rtt fyrir sr. g er viss um a hnattrn hlnun jarar s af mannavldum vi erum v sammla um margt hann hafi ekki alltaf rtt fyrir sr a mnu mati. (sj t.d. frsluna Potholer: Gore vs. Durkin)

Nst kemur frtt um stabundi veurfyrirbri Bandarkjunum venju kalt um pskaleiti. ar sem vi erum a ra hnattrna hlnun etta bara alls ekki vi eirri umru. etta skapar vissulega stemmninguna sem etta rursmyndband er a vonast eftir (sj t.d. frsluna Annar kaldasti aprl essari ld!)

Nst koma efasemdir um a CO2 hafi hrif loftslag. essar efasemdir eru arfar (sj t.d. frsluna CO2 og hrif loftslagsbreytingar. Nokkur mtrk.)

ar nst er gert lti r IPCC og s stareynd a hn er a einhverju leiti stjrnmlalegs elis geri hana trveruga. a gleymist a geta ess a af v a hn er stjrnmlalegs elis, hafa olurki t.d. Bandarkin fengi gegn breytingar oralagi sem hefur gert minna r vandanum gegnum tina, en vsindin eru eins traust og au geta veri mia vi ekkingu egar hver skrsla kom t. Ef eir sem hefu ekkinguna myndu ra oralaginu og stjrnvld myndu san taka fullkomi mark innihaldi eirra, stum vi ekki andspnis eim vanda sem allt stefnir .

San kemur jarfringur a nafni Ian Clarke, sem hefi greinilega ekki tt a f sitt prfskirteini snum tma. Fyrst segir hann a slin s uppspretta eirrar hlnunar sem ori hefur hvernig hann fr a t egar ll ggn segja anna skil g ekki (sj t.d. frsluna Er a virkilega ekki slin?) Hann nefnir lnurit Gores sem snir hversu vel CO2 og hitastig jkul- og hlskeia falla saman. Gore fer ekki me sannindi ar en a hefur veri bent a Gore minnist ekki frumstuna fyrir v a a hlnar, .e. sveiflur hreyfingum jarar; mndulhalli og fjarlg fr slu sem dmi. egar hlnar fer af sta ferli sem losar CO2 og stigmagnar hlnunina a er v tluverur tmamunur ferlunum .e. CO2 og hlnuninni. Reyndar er a 800 ra munur eins og efasemdamenn hafa rttilega bent . Mli er a vsindamenn vita etta og hafa vita lengi hvort Gore vissi a er ljst, en hann einfaldar mli tluvert, mgulega til a flkja ekki myndina sna of miki veit ekki. a skiptir ekki mli, v vsindamenn hafa aldrei leynt eirri stareynd a CO2 hkkai 800 rum seinna en hitastig sustu hlskeium, enda hafa eir gar tskringar eirri hkkun (sj aftur frsluna CO2 og hrif loftslagsbreytingar. Nokkur mtrk.). eir vitna The Great Global Warming Swindle sem snt hefur sig vera sjlft heilmiki svindl (sj frsluna Algjrt svindl).

Nst kemur Dr Fred Singer sem rekur rannsknastofu sem styrkt er af olurisanum Exxon maur getur ekki teki hann alvarlega. a er eins og ef hagfringur launaskr Bjrglfs kmi vital og segi okkur a IceSave s raun algjr snilld. Hann segir a a s raun hlnunin sem valdi aukningu CO2 hvaan kemur a CO2 spyr g. Sumir efasemdamenn halda v fram a hn komi r hafinu en v miur er CO2 lka a aukast hafinu meira a segja er CO2 hafinu fari a nlgast gildi sem mldust sast fyrir 55 milljnum rum v fylgdi mikil niursveifla og tdaui margra sjvarlfvera (sj aftur frsluna CO2 og hrif loftslagsbreytingar. Nokkur mtrk.).

San er rtt hversu ltill hluti af heildarmagni CO2 s af mannavldum en eir gleyma v a minnast a a aukningin sem ori hefur fr upphafi inbyltingunnar m nr algjrlega rekja til losunar CO2 af mannavldum (brennsla jarefnaeldsneytis og skgareying strstur hluti ar). ar nst minnast eir stareynd a vatnsgufa er langstrsti hluti grurhsagasa en gleyma a minnast a vatnsgufan magnast upp vi ann aukna hita sem CO2 veldur. segja eir a sk auki enn grurhsahrif vatnsgufu en ar er grarleg vissa flestar rannsknir benda til ess a sk hafi frekar hrif til klnunar en hitt (sj aftur frsluna CO2 og hrif loftslagsbreytingar. Nokkur mtrk.)

g kva a vera ekki a eya meiri tma etta myndband - ef maur kaupir 80 jaraber og fyrstu 10 valda magapnu, httir maur a bora au.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband