BloggfŠrslur mßna­arins, jan˙ar 2010

Er lÝtil Ýs÷ld e­a kuldaskei­ a­ skella ß?

global-warming-arctic-ice-sheets═ nřrri fŠrslu ß Loftslag.is er borin upp spurningin: Er lÝtil ═s÷ld e­a kuldaskei­ ═saldar Ý vŠndum ß nŠstunni?

Ůa­ vir­ast nefnilega r˙mast vel innan marka r÷kfrŠ­ilistarinnar hjß ■eim sem efast um hlřnun jar­ar af mannav÷ldum a­ halda tvennu fram: Annars vegar a­ vÝsindamenn hafi spß­ Ýs÷ldáß ßttunda ßratugnum ogá■vÝ hafi ■eir rangt fyrir sÚr n˙áog hins vegar a­ halda ■vÝ fram a­ ■a­ muni ekki hlřna ľ heldur kˇlna og a­ jafnvel sÚ yfirvofandi ÷nnur Litla ═s÷ld e­a jafnvel nřtt kuldaskei­ ═saldar. Hvort tveggja eru mřtur sem eru misvinsŠlar.

═ fŠrslunni eru sko­a­ar sveiflur Ý sˇlvirkni sem sumir hafa t˙lka­ sem svo a­ sambŠrilegt kuldatÝmabil og Litla ═s÷ldin sÚ Ý vŠndum - vi­ sko­um hvort eitthva­ er til Ý ■vÝ.

Einnig eru sko­a­ar sveiflur ß milli kuldaskei­a og hlřskei­a ═saldar og sko­a­ar ßstŠ­ur fyrir ■eim og rřnt Ý framtÝ­ina. HvenŠr lřkur n˙verandi hlřskei­ og kuldaskei­ Ýsaldar skellur ß?

Sjß meira ß Loftslag.is:áEr lÝtil Ýs÷ld e­a kuldaskei­ a­ skella ß?á


Nřlegt efni ß Loftslag.is

Okkur langar til a­ segja frß ■vÝ sem rata­ hefur ß sÝ­ur Loftslag.is a­ undanf÷rnu. Fyrst ber a­ nefna nřja fasta sÝ­u, undir "VÝsindin ß bak vi­ frŠ­in", sem nefnist "Helstu s÷nnunarg÷gn". Ůessi nřja sÝ­a kemur inn ß ■ˇnokkur s÷nnunarg÷gnáum a­ hitastig fari hŠkkandi og a­ grˇ­urh˙salofttegundir hafi ßhrif ß hitastig. Eins og a­rar fastar sÝ­ur ß Loftslag.is, ■ß munum vi­ leitast vi­ a­ uppfŠra hana reglulega.

Ţmislegt anna­ nřlegt efni er a­ finna ß Loftslag.is, eins og myndb÷nd, frÚttir, blogg og vangaveltur. HÚrundir ver­ur upptalning ß einhverju af ■vÝ efni sem birst hefur nřlega.

á

FrÚttir hafa veri­ tilt÷lulega fßar a­ undanf÷rnu ß sÝ­um Loftslag.is, en ■ˇ mß nefna 3 nřlegar frÚttir til s÷gunnar:

á

Eftirfarandi fŠrslur innihalda myndb÷nd af řmsum tegundum:

á

Anna­ nřlegt efni og blogg af Loftslag.is:




Ëgnvekjandi myndb÷nd

Greg Craven hefur sett loftslagsvandann upp Ý ßkvar­anabox (e. grid) ■ar sem hann gerir rß­ fyrir fjˇrum ˙tkomum ˙t frß ßkve­num forsendum (sjß mß myndb÷ndin ß Loftslag.is). Hann fŠrir r÷k fyrir ■vÝ hvernig hŠgt er a­ nßlgast ßkv÷r­un um loftslagsvandann ˙t frß ßhŠttustřringu (e. risk management). Ůa­ eru Ý raun tvŠr ßkvar­anir sem hŠgt er a­ velja ß milli var­andi loftslagsmßl a­ hans mati:

  1. Ůa­ er gripi­ til mˇtvŠgisa­ger­a n˙na, sem mundi hafa Ý f÷r me­ sÚr efnahagslegan kostna­ og ˙tkoman veltur ß ■vÝ hvort kenningar um hnattrŠna hlřnun af mannav÷ldum reynast; a) rangar e­a b) rÚttar
  2. Ůa­ er ekki gripi­ til mˇtvŠgisa­ger­a n˙, sem mundi ekki hafa Ý f÷r me­ sÚr efnahagslegan kostna­ n˙na og ˙tkoman veltur ß ■vÝ hvort kenningar um hnattrŠna hlřnun af mannav÷ldum reynast; a) rangar e­a b) rÚttar

Myndb÷ndin hafa veri­ sko­u­ oftar en 7 milljˇn sinnum, samkvŠmt heimasÝ­u Greg Craven, og hann hefur einnig gefi­ ˙t bˇk Ý kj÷lfar ■essara vinsŠlda ß YouTube. Ůetta eru engin vÝsindi en athyglisver­ur vinkill Ý umrŠ­una og umhugsunarver­ur.

Sjß myndb÷ndin og fŠrsluna ß Loftslag.is [Ëgnvekjandi myndb÷nd]


Styrkur koldÝoxÝ­s Ý andr˙msloftinu ß mi­lÝfs÷ld

═ nřrri fŠrslu ß loftslag.is er fjalla­ um nřlega rannsˇkn ß styrk koldÝoxÝ­sá(CO2) Ý andr˙mslofti Mi­lÝfsaldará(fyrir 251-65 milljˇn ßrum), sem er me­ heitari tÝmabilum Ý s÷gu jar­ar og Ý upphafi NřlÝfsaldar (fyrir u.■.b. 55 milljˇnum ßra).

SamkvŠmt rannsˇkninniágŠti styrkur CO2ááhafa veri­ mun minna en ß­ur var tali­ - en greining ß styrk ■ess er erfi­ og ˇvissa mikil. Greindur var jar­vegur og myndun kalsÝts vi­ n˙verandi a­stŠ­ur ogábendir rannsˇknin til ■ess a­ styrkur koldÝoxÝ­s, Ý andr˙mslofti ■essara tÝmabila hafiáveri­ásvipa­ur og spß­ er a­ geti or­i­ Ý lok ■essarar aldar.

Sjß frÚtt ß loftslag.is: Styrkur koldÝoxÝ­s Ý andr˙msloftinu ß mi­lÝfs÷ld


Helstu s÷nnunarg÷gn - Nřjung ß Loftslag.is

nullVi­ h÷fum bŠtt vi­ nřrri undirsÝ­u vi­ "Loftslagsbreytingar - vÝsindin". S˙ sÝ­a inniheldur helstu s÷nnunarg÷gn um ■a­ a­ hitastig sÚ a­ hŠkka ßsamt ■vÝ a­ ■a­ geti veri­ af mannav÷ldum. SÝ­an nefnist "Helstu s÷nnunarg÷gn" og eru ■ar nefndir ■Šttir eins og hitastig, hafÝs, sjßvarst÷­ubreytingar o.fl. Vi­ hvern li­ sem settur er fram ß sÝ­unni er eitthva­ Ýtarefni, ■ˇ ekki tŠmandi listi, af Loftslag.is. ═ hli­arstikunni hŠgra megin ß sÝ­unni mß sjß ■ennan nřja li­, Ý rammanum "VÝsindin ß bak vi­ frŠ­in".

Vi­ munum leitast vi­ a­ uppfŠra ■essa sÝ­u me­ reglulegu millibili. ┴ myndinni hÚr undir mß sjß hvernig ramminn Ý hli­arstikunni lÝtur ˙t.

nyung.pngá


Gestapistlar ß Loftslag.is

Loftslag.is h÷fum vi­ fengi­ til li­s vi­ okkur gestapenna. Ůetta hafa veri­ bŠ­i sÚrfrŠ­ingar og ßhugamenn um loftslagsmßl. ┴ sÝ­ustu vikum hefur veri­ tilt÷lulega rˇlegt me­al gestapislah÷funda ß sÝ­unni, en vi­ eigum ■ˇ von nřju efni frß gestapistlah÷fundum ß nŠstunni. Ůa­ ver­ur frˇ­legt a­ sjß hva­ ■ar ver­ur fjalla­ um, enda fß gestapistlah÷fundar frjßlsar hendur um efnist÷k Ý sÝnum pistlum og vi­ sjßum ■ß ekki persˇnulega fyrr en ■eir berast okkur til birtingar.

┴­ur en nŠstu gestapistlar berast Ý h˙s, er ekki ˙r vegi a­ vera me­ upprifjun ß ■eim gestapistlum sem birst hafa hinga­ til ß Loftslag.is.


Frˇ­leg myndb÷nd og upplřsingar

┴ Loftslag.is er sÝ­a me­ řmsum myndb÷ndum sem vi­ finnum og finnst passa inn Ý umrŠ­una ß einhvern hßtt. Misjafnt er hvert tilefni­ er, stundum er ■a­ bara af■reying, stundum finnst okkur a­ tilteki­ myndband rammi inn einhvern athyglisver­an vinkil Ý umrŠ­unni e­a bara flott myndband a­ okkar mati. HÚrundir mß sjß hvernig velja mß ÷ll myndb÷nd ß sÝ­unni. Ů.e. fari­ er Ý stikuna a­ ofanver­u, bendillinn settur yfir "Heiti reiturinn" ■ß kemur undirstikan ni­ur og hŠgt er a­ velja "Myndb÷nd". Ef bendillinn er t.d. settur yfir "Blogg" kemur fram undirstika me­ "Gestapistlar", "Blogg ritstjˇrnar" og "COP15".á

Sřnishorn af nokkrum frˇ­legum myndb÷ndum af Loftslag.is:



Vangaveltur var­andi mist÷k IPCC

Ůa­ eru uppi vangaveltur um ■ř­ingu ■eirra mistaka sem ger­ voru hjß IPCC Ý 4. matsskřrslunni um loftslagsmßl. Fyrir ■ß sem ekki ■ekkja til, ■ß kom fram mikilvŠg villa Ý skřrslu vinnuhˇpis II (WG II) hjß IPCC. Villan er s˙ a­ ■ar er tala­ um a­ m÷gulega hverfi j÷klar Himalaya fyrir ßri­ 2035, nßnar mß lesa um ■etta Ý fŠrslunni, J÷kla Himalaya og ßlitshnekkir IPCC.

En hva­ ger­ist eiginlega?

Ůa­ mß segja a­ vinnuhˇpur II, sem skrifar skřrslu um aflei­ingar loftslagsbreytinga, hafi gert ■essi mist÷k. Ůeir h÷f­u ekki ritrřndar heimildir fyrir skrifum sÝnum, eins og fram kemur Ý fŠrslunni um mßli­. Eftir a­ ■etta kom upp hefur or­i­ mikil umrŠ­a um st÷rf Loftslagsnefndar Sameinu­u ■jˇ­anna (IPCC). Ůessi villa er m.a. Ý mˇts÷gn vi­ ■a­ sem t.d. kemur fram Ý skřrslu vinnuhˇps I (WG I) um j÷kla Himalaya. ═ vinnuhˇpi I eru sÚrfrŠ­ingar ß hverju svi­i sem stjˇrna skřrsluger­inni. Ůar kemur m.a. fram a­ ôAsian High Mts.ö skera sig ekki ˙r hva­ afkomu var­ar, (Sjß t.d. mynd 4.15 Ý WG I) e­a ■ß mßlsgrein ß bls. 360 Ý WG I ■ar sem sagt er a­ hßfjallaj÷klar Ý AsÝu ôhave generally shrunk at varying ratesö, auk ■ess sem nefnd eru dŠmi um j÷kla sem hafa ■ykkna­ e­a gengi­ fram. (sjß nßnar athugasemd eftir Halldˇr Bj÷rnsson). Raunar er lÝka merkilegt a­ ■essi villa hafi ekki komi­ upp fyrr, en ein ßstŠ­an fyrir ■vÝ gŠti veri­ a­ ■essi texti var dj˙pt grafinn Ý skřrslu vinnuhˇps II og kom m.a. ekki fram Ý ˙rdrßttum um ■ann hluta matsskřrslunnar.

fig-4-15
Fig. 4.15 ˙r skřrslu IPCC (WG I)

Eins og fram kom Ý fŠrslu okkar, ■ß mun ■etta mßl vŠntanlega hafa ■au ßhrif a­ efasemdarmenn fß byr Ý seglin:

Ůetta mßl ß vŠntanlega eftir a­ gefa efasemdarm÷nnum byr Ý seglin, ■ar sem ■eir munu vŠntanlega taka dj˙pt Ý ßrina og oft˙lka merkingu ■essa atviks. Jafnvel mun ver­a reynt a­ tengja ■etta Climategate mßlinu svokalla­a, ■ar sem ummŠli vÝsindamanna Ý t÷lvupˇstum voru oft˙lku­ og rangt˙lku­ Ý m÷rgum tilfellum og af řmsum talin grafa undan sjßlfum vÝsindunum, sem ■ˇ er fjarri lagi.

Ůa­ er mikilvŠgt a­ hafa Ý huga a­ matsskřrslur IPCC eru upp ß ca. 3.000 bls. og ■a­ kemur fj÷ldinn allur af skřrsluh÷fundum a­ ger­ ■eirra. Ůessi mist÷k velta Ý sjßlfu sÚr ekki loftslagsvÝsindunum, j÷r­in er ■vÝ mi­ur enn a­ hlřna og ■a­ mun vŠntanlega hafa einhverjar aflei­ingar Ý framtÝ­inni, hva­ sem um ■essa meinlegu villu er hŠgt a­ segja.


J÷klar Himalaya og ßlitshnekkir IPCC

┴litshnekkir IPCC

Tr˙ver­ugleiki loftslagsvÝsindanna og ■ß sÚrstaklega IPCC var­ fyrir ßlitshnekki ■egar fram kom villa Ý 4. matsskřrslu Loftslagsnefndar Sameinu­u ■jˇ­anna. Villan er tilt÷lulega mikilvŠg og er s˙ a­ Ý skřrslunni er sagt a­ ■a­ sÚ lÝklegt (sem merkir 66-90% lÝkur) a­ j÷klar Himalaya muni minnka ˙r 500.000 Ý 100.000 ferkÝlˇmetra fyrir ßri­ 2035. Einnig er nefndur m÷guleikinn ß ■vÝ a­ ■eir ver­i horfnir fyrir 2035. (IPCC, vinnuhˇpur II, 2007).

SamkvŠmt frÚttum, ■ß er villan upphaflega komin ˙r grein New Scientist frß 1999, sem bygg­ var ß stuttu t÷lvupˇstsvi­tali vi­ ■ekktan Indverskan j÷klafrŠ­ing (Syed Hasnian)ásem sag­i a­ mi­a­ vi­ ■ßverandi brß­nun ■ß myndu j÷klar Ý Mi­- og Austur Himalaya hverfa fyrir ßri­ 2035. Svo vir­ist sem WWF (World Wide Fund for Nature) hafi sÝ­ar skrifa­ skřrslu -á■ar sem ■essum ummŠlum var haldi­ ß lofti.

....

R÷­ mistaka

En hva­ sřnir ■etta atvik okkur?

Nßnar er hŠgt a­ lesa um ■etta ß Loftslag.is Ý fŠrslunni [J÷klar Himalaya og ßlitshnekkir IPCC]

á


mbl.is Jßta ß sig řkjur um brß­nun j÷kla
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Hitahorfur fyrir ßri­ 2010

N˙ er jan˙ar r˙mlega hßlfna­ur og ■vÝ eru komin řmis konar yfirlit yfir sÝ­asta ßr og menn byrja­ir a­ velta fyrir sÚr ßrinu sem n˙ er byrja­.

HÚr ß loftslag.is h÷fum vi­ birt yfirlit yfir hva­ var helst a­ gerast Ý loftslagsfrŠ­unum (sjß Annßll ľ LoftslagsfrŠ­i ßrsins 2009 Ý hnotskurn) og um hitastig jar­ar og yfirbor­s sjßvar 2009 samkvŠmt NOAA (sjß FrÚtt: Hitastig ßrsins 2009). Ůß hafa a­rir birt yfirlit fyrir ve­urfar ═slands t.d. Ve­urstofan, áEinar Sveinbj÷rnsson hjß Ve­urvaktinni og Emil Hannes birti einnig athyglisver­a kubbamynd sem sřnir hvernig hitinn Ý ReykjavÝk var mi­a­ vi­ fyrri ßr (sjß Me­alhiti Ý ReykjavÝk frß 1901 Ý kubbamynd).

═ fŠrslunni ß Loftslag.is eru pŠlingar var­andi hitahorfur fyrir ßri­ 2010, sjß nßnar [Hitahorfur fyrir ßri­ 2010]


NŠsta sÝ­a

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband